రెక్కల వివరణ 33

 

 

33.  క్షణాలను

గుప్పిట బంధించలేము

సమయపాలన

అవసరమే

 

కాలమెప్పుడూ

మన చుట్టం కాదు...!!

విశ్లేషణ:

“క్షణాలను గుప్పిట బంధించలేము – సమయపాలన అవసరమే; కాలమెప్పుడూ మన చుట్టం కాదు...!!”

ఈ భావకవిత కాలతత్వాన్ని, సమయ విలువను, మానవ జీవితపు అనిత్యతను అత్యంత సంక్షిప్తంగా, గంభీరంగా ప్రతిపాదిస్తుంది. గుప్పిట్లో ఇసుకను బిగిగా పట్టుకుంటే అది వేళ్ల సందుల గుండా జారిపోయినట్లే, గడిచిపోయిన క్షణాన్ని తిరిగి బంధించడం ఎవరి వల్లా సాధ్యం కాదు. అందుకే ప్రతి క్షణాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవాలనే జీవన సందేశాన్ని కవి ఎంతో సూటిగా అందించారు.

సంస్కృతంలో “కాలః క్రీడతి గచ్చత్యాయుః” అనే సూక్తి కాలం తన గమనంలో సాగిపోతూనే ఉంటుందని, మనిషి ఆయుష్షు మాత్రం క్షణక్షణం కరిగిపోతుందని బోధిస్తుంది. అలాగే “శుభస్య శీఘ్రమ్” అనే వాక్యం మంచి పనిని వాయిదా వేయకుండా వెంటనే చేయాలని సూచిస్తుంది. కాలం ఎవరినీ ఎదురుచూడదు; అది రాజును, రంకును ఒకే తీరుగా ముందుకు నడిపిస్తుంది.

జానపదంలో “గడిచిన గడియారం తిరిగి రాదు”, “విత్తే కాలంలో విత్తని రైతు కోతకాలంలో పశ్చాత్తాపపడతాడు” అనే నానుడులు సమయపాలన యొక్క ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తాయి. పనిని సరైన సమయంలో పూర్తి చేసినవారే విజయాన్ని అందుకుంటారు; ఆలస్యం చేసినవారికి మిగిలేది విచారమే.

“కాలమెప్పుడూ మన చుట్టం కాదు” అనే చివరి పాదం ఈ సూక్తికి పరమార్థాన్ని అందిస్తుంది. కాలం మన స్నేహితుడిగా నిలవదు, మన కోసం ఆగదు, మన కోరికలకు తలవంచదు. అది తన ధర్మాన్ని నిర్విరామంగా నిర్వర్తిస్తుంది. కాబట్టి కాలాన్ని గెలవాలని కాదు, కాలానికి అనుగుణంగా మన జీవితాన్ని క్రమబద్ధంగా మలచుకోవాలని ఈ భావకవిత ఉపదేశిస్తుంది.

ఈ సూక్తి మనకు అందించే శాశ్వత సందేశం ఏమిటంటే – క్షణాలను నిలిపివేయడం అసాధ్యం, కానీ వాటిని సార్థకం చేయడం మన చేతిలో ఉంది. సమయాన్ని గౌరవించినవారినే సమాజం గౌరవిస్తుంది; కాలాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసినవారిని కాలమే మరచిపోతుంది. అందుకే సమయపాలన విజయానికి పునాది, కాలజ్ఞానం జీవితానికి నిజమైన అలంకారం.

రెక్కల వివరణ 32

 

32.  మనం

గుర్తుంచుకోవడం

మనల్ని

గుర్తించడం

 

తేడా తెలుసుకుని

మసలుకోవాలి...!!

విశ్లేషణ:

“మనం గుర్తుంచుకోవడం–మనల్ని గుర్తించడం; తేడా తెలుసుకుని మసలుకోవాలి...!!”

ఈ భావకవిత మానవ సంబంధాలలో జ్ఞాపకం మరియు గుర్తింపు మధ్య ఉన్న సూక్ష్మమైన వ్యత్యాసాన్ని ఎంతో గంభీరంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. మనం ఎవరినైనా గుర్తుంచుకోవడం అంటే వారిని మన హృదయంలో నిలుపుకోవడం. కానీ మనల్ని ఎవరైనా గుర్తించడం అంటే మన వ్యక్తిత్వం, మన ప్రవర్తన, మన విలువలను అంగీకరించి గౌరవించడం. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న తేడాను అర్థం చేసుకున్నప్పుడే జీవితం సమతుల్యంగా సాగుతుంది.

సంస్కృతంలో “ఆత్మానం విద్ధి” అనే మహావాక్యం ముందుగా తనను తాను తెలుసుకోవాలని ఉపదేశిస్తుంది. అలాగే “యశః కాయేన న లభ్యతే, గుణైః లభ్యతే” అనే భావం ప్రకారం, పేరు ప్రతిష్ఠలు రూపం వల్ల కాదు, గుణగణాల వల్ల వస్తాయి. అందువల్ల మనల్ని ఇతరులు గుర్తించాలంటే ముందు మన జీవన విధానం గుర్తించదగ్గదిగా ఉండాలి.

జానపదంలో “మంచి మనిషిని పేరు కాదు, పనే గుర్తు చేస్తుంది”, “చెట్టు నీడను చూసి కాదు, ఫలాన్ని చూసి గుర్తిస్తారు” అనే నానుడులు ఇదే సత్యాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తాయి. మనం ఎంతమందిని గుర్తుంచుకున్నామన్నది కంటే, ఎంతమంది మన మంచితనాన్ని గుర్తుంచుకునేలా జీవించామన్నదే జీవితానికి అసలు కొలమానం.

“తేడా తెలుసుకుని మసలుకోవాలి” అనే చివరి పాదం ఈ సూక్తికి జీవం పోస్తుంది. ప్రతి పరిచయం శాశ్వతం కాదు, ప్రతి జ్ఞాపకం పరస్పరం ఉండకపోవచ్చు. అందుకే గుర్తింపు కోసం ఆరాటపడకుండా, గౌరవం కోసం నటించకుండా, సద్గుణాలతో జీవించడం అవసరం. నిజమైన వ్యక్తిత్వం ప్రచారం వల్ల కాదు, ప్రవర్తన వల్ల వెలుగులోకి వస్తుంది.

ఈ భావకవిత మనకు అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. మనం ఎవరినైనా గుర్తుంచుకోవడం ఒక భావోద్వేగం; మనల్ని ఇతరులు గుర్తించడం మన జీవన విలువలకు లభించే గౌరవం. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని గ్రహించి వినయంతో, వివేకంతో, మానవీయతతో మసలుకున్నప్పుడే జీవితం పరిపూర్ణమవుతుంది.

రెక్కల వివరణ 31

 31.  అహం

అదిలిస్తుంది

ఆప్యాయత

అక్కున చేర్చుకుంటుంది

 

ఏదైనా 

బంధమే మరి...!!

విశ్లేషణ:

“అహం అదిలిస్తుంది–ఆప్యాయత అక్కున చేర్చుకుంటుంది; ఏదైనా బంధమే మరి...!!”

ఈ భావకవిత మానవ సంబంధాల రెండు విభిన్న పార్శ్వాలను అత్యంత సున్నితంగా, తాత్త్వికంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. అహంకారం అనేది హృదయాల మధ్య గోడలను నిర్మిస్తుంది; ఆప్యాయత ఆ గోడలను కూల్చి మనుషులను ఒకే ఒడిలో చేర్చుతుంది. ఈ రెండు భావాలు కూడా బంధాల చుట్టూనే తిరుగుతాయి. కానీ ఒకటి విభేదాలకు దారితీస్తే, మరొకటి అనుబంధాలకు ఆలంబనగా నిలుస్తుంది.

సంస్కృతంలో “అహంకారో వినాశాయ, వినయో భూషణం నృణామ్” అనే సూక్తి ప్రసిద్ధి. అహంకారం వినాశనానికి కారణమైతే, వినయం మనిషికి నిజమైన ఆభరణమని దాని భావం. రామాయణంలో రావణుడి అహంకారం అతని సామ్రాజ్యాన్నే నాశనం చేసింది. అదే శ్రీరాముని ఆప్యాయత, వినయం వానరుల నుండి విభీషణుడి వరకు అందరినీ తనవారిగా మార్చింది.

జానపదంలో “మాట మంచిదైతే ఊరు మనదే”, “మమకారం మట్టినీ బంగారంగా మారుస్తుంది” అనే నానుడులు ఇదే జీవనసత్యాన్ని ప్రతిపాదిస్తాయి. ప్రేమతో పలికిన చిన్న పలకరింపే జీవితాంతం హృదయంలో నిలిచిపోతుంది; అయితే అహంకారంతో పలికిన గొప్ప మాట మాత్రం క్షణాల్లోనే బలమైన బంధాలను సైతం ఛిన్నాభిన్నం చేస్తుంది.

“ఏదైనా బంధమే మరి” అనే చివరి పాదం ఈ రెక్కకు గుండెకాయ వంటిది. అహంకారం కూడా ఒక బంధమే – అది మనిషిని తన స్వీయ గర్వానికి బానిసను చేస్తుంది. ఆప్యాయత కూడా ఒక బంధమే – అది హృదయాలను హృదయాలతో కలిపి మానవత్వానికి సేతువుగా నిలుస్తుంది. తేడా ఒక్కటే: అహం దూరం చేస్తుంది, ఆప్యాయత దగ్గర చేస్తుంది. 

ఈ భావకవిత మనకు అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. అహంకారంతో ఏర్పడే బంధం సంకెళ్ల వంటిది; ఆప్యాయతతో ఏర్పడే బంధం పూలదండ వంటిది. మనిషి జీవితాన్ని అందంగా నిలబెట్టేది అధికారం కాదు, ఆత్మీయత; గర్వం కాదు, గుండెను గెలిచే ప్రేమ. అందుకే శాశ్వతంగా నిలిచేది అహం కాదు, ఆప్యాయతతో అల్లుకున్న అనుబంధమే.

రెక్కల వివరణ 30

 

30.  వెలుతురు

చూడలేని వాస్తవాలు

చీకటి చుట్టాలై

బతికేస్తూ

 

ఆశల

విహంగాలు...!!

 

విశ్లేషణ:

 

“వెలుతురు చూడలేని వాస్తవాలు – చీకటి చుట్టాలై బతికేస్తూ; ఆశల విహంగాలు..!!”

ఈ భావకవిత సమాజంలో దాగి ఉన్న అనేక చేదు నిజాలను, వాటి మధ్యన కూడా రెక్కలు విప్పి ఎగరాలని తపించే ఆశలను అద్భుతమైన ప్రతీకలతో ఆవిష్కరిస్తుంది. వెలుతురు చూడలేని వాస్తవాలు అంటే వెలుగులోకి రాని సత్యాలు, అణచివేయబడిన జీవితాలు, చెప్పుకోలేని బాధలు. అవి చీకటి చుట్టాలై కాలగర్భంలో నిశ్శబ్దంగా జీవిస్తూ ఉంటాయి. అయినప్పటికీ మనిషి హృదయంలోని ఆశ మాత్రం ఎన్నడూ చావదు; అది ఆకాశాన్ని చేరాలనే తపనతో విహంగంలా ఎగురుతూనే ఉంటుంది.

సంస్కృతంలో “ఆశా నామ మనుష్యాణాం కాచిదాశ్చర్య శృంఖలా” అనే సూక్తి ప్రసిద్ధి. ఆశ అనే అదృశ్య బంధమే మనిషిని నిరాశలోనూ నిలబెడుతుంది. అలాగే “తమసోమా జ్యోతిర్గమయ” అనే ఉపనిషత్తుల ప్రార్థన చీకటి నుంచి వెలుగువైపు నడిపించమని వేడుకుంటుంది. ఈ కవితలో కూడా చీకటి, వెలుతురు, ఆశ అనే మూడు ప్రతీకలు జీవన తాత్త్వికతను గాఢంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.

జానపదంలో పల్లె రైతు వరుస కరువులతో నష్టపోయినా, మరుసటి వాన కోసం విత్తనాన్ని దాచుకుంటాడు. పేదవాడి గుడిసెలో దీపం మసకబారినా, ఉదయించే సూర్యుడిపై నమ్మకం చావదు. అలాగే ఎన్నో కష్టాల నడుమ బతికే మనుషులు తమ కలలను విడిచిపెట్టకుండా ఆశల రెక్కలతో రేపటిని చేరుకోవాలని ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటారు.

ఈ సూక్తి మనకు ఒక గంభీరమైన జీవన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. సత్యాలు కొన్నిసార్లు చీకటిలోనే బంధించబడవచ్చు, కానీ ఆశ అనే విహంగాన్ని ఏ చీకటీ శాశ్వతంగా బంధించలేడు. కాలం మారుతుంది, వెలుగు వస్తుంది, దాగి ఉన్న వాస్తవాలు వెలుగులోకి వస్తాయి. అందుకే ఆశను కోల్పోని హృదయం ఎన్నటికీ ఓడిపోదు; చీకటిని చీల్చుకుని ఎగిరే విహంగమే చివరికి ఆకాశాన్ని సొంతం చేసుకుంటుంది.

రెక్కల వివరణ 29

 

29.  సారాయో

గంజాయో

ఎవడి యాపారం

వాడిది

 

ప్రపంచాన్ని 

ఆక్రమించేయడమే...!!

 

విశ్లేషణ:

 

“సారాయ –గంజాయో; ఎవడి యాపారం వాడిది; ప్రపంచాన్ని ఆక్రమించేయడమే...!!”

 

ఈ భావకవిత ఆధునిక సమాజంలో వ్యాపార దురాశ, వ్యసన సంస్కృతి, లాభాపేక్షల వెనుక దాగి ఉన్న ప్రమాదకర వాస్తవాన్ని పదునైన వ్యంగ్యంతో ఆవిష్కరిస్తుంది. సారాయి అయినా, గంజాయి అయినా – వాటి వెనుక ఉన్న లక్ష్యం మానవ సంక్షేమం కాదు; ప్రపంచాన్ని తమ మార్కెట్‌గా మార్చుకోవాలనే వ్యాపార ధోరణి అని కవి సూటిగా ఎత్తిచూపారు.

సంస్కృతంలో “లోభః పాపస్య కారణమ్” అనే సూక్తి ప్రసిద్ధి. లోభమే అనేక అనర్థాలకు మూలమని దాని భావం. ధనార్జనే పరమావధిగా మారినప్పుడు ధర్మం, మానవత్వం, సమాజ శ్రేయస్సు వంటి విలువలు వెనుకబడిపోతాయి. అప్పుడే మనిషి ఆరోగ్యం కంటే ఆదాయానికి, సంస్కారం కంటే స్వార్థానికి ప్రాధాన్యం పెరుగుతుంది.

జానపదంలో “కాసుకోసం కళ్లూ అమ్మకూడదు”, “లాభం కోసం లోకాన్ని కాల్చవద్దు” అనే పెద్దల మాటలు ఇదే జీవిత సత్యాన్ని గుర్తుచేస్తాయి. కొందరు వ్యాపారులు తమ వస్తువు సమాజానికి మేలు చేస్తుందా లేదా అనే ప్రశ్నకన్నా, అది ఎంత ఎక్కువ మందికి చేరి ఎంత లాభం తెస్తుందనే లెక్కలనే ముందుంచుతారు. ఫలితంగా యువత, కుటుంబాలు, సమాజం వ్యసనాల బారిన పడే ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది.

“ప్రపంచాన్ని ఆక్రమించేయడమే” అనే చివరి పాదం కేవలం ఒక వ్యాపారాన్ని మాత్రమే సూచించదు; లాభాపేక్షతో నడిచే ఏ వ్యాపారమైనా తన పరిధిని విస్తరించి మనుషుల ఆలోచనలను, అలవాట్లను, జీవనశైలిని ప్రభావితం చేయాలనే ధోరణిని ప్రతిబింబిస్తుంది. అది కేవలం వస్తువుల వ్యాప్తి కాదు, విలువలపై కూడా ప్రభావం చూపే ప్రక్రియ.

ఈ సూక్తి మనకు అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. వ్యాపారం సమాజాభివృద్ధికి దోహదపడాలి గానీ, వ్యసనాలను పెంచి మానవ జీవితాలను బలహీనపరిచే సాధనంగా మారకూడదు. లాభం కంటే లోకక్షేమం గొప్పదనే విలువను నిలబెట్టినప్పుడే నిజమైన నాగరికత పరిపుష్టి చెందుతుంది.