అనుకోకుండా కొన్ని పరిచయాలు మన జీవితంలో సంతోషాన్ని తేవడంతో పాటుగా ఆత్మీయతను పంచుతాయి. తిలక్ గారితో పరిచయం అలాంటిదే. రోజు మాటలుండవు. అప్పుడప్పుడు పలకరింపులు. జయ ఆంటీ కూడా వారి ఇంటి పిల్లగానే చూస్తారు. నిన్న తిలక్ గారి 74వ పుట్టినరోజు సందర్భంగా హైదరాబాద్ నుండి విజయవాడ వచ్చి కనకదుర్గమ్మ అమ్మవారి దర్శనం చేసుకుని, భోజనానికి పిలిచి, వారి ఆత్మీయుల పరిచయాన్ని కూడా అందించారు. ఆయురారోగ్యాలతో సంతోషంగా ఎప్పుడూ వుండాలని మనసారా కోరుకుంటూ…మరోసారి పుట్టినరోజు శుభాకాంక్షలు తిలక్ గారు..🙏
రెక్కకు కథ2
కథనం మంత్రిప్రగడ మార్కండేయులు గారు
2. బాధ్యత
లేదు
బంధాలు
అవసరార్థమే
కొందరు
పరాన్నజీవులు...!!
బంధం వెనుక బాధ్యత
“ఈ ఇంటిపై నీకేం హక్కుంది? సంతకం పెట్టు… లేకపోతే రేపే కోర్టుకెళ్తాను!”
సురేష్ అరుపుతో ఇంట్లోని నిశ్శబ్దం ఒక్కసారిగా చెదిరిపోయింది.
రమేష్ చేతిలో ఉన్న కాగితాన్ని నెమ్మదిగా టేబుల్పై పెట్టాడు.
“ఏమన్నావు?”
“అవును అన్నయ్యా! నాన్న చనిపోయి మూడేళ్లు అయింది. ఈ పాత ఇల్లు అలాగే ఉంచి ఏం లాభం? ఇల్లు అమ్మేసి వాటా పంచుకుందాం.”
రమేష్ సురేష్ వైపు నిశ్చలంగా చూశాడు.
“అమ్మ బతికే ఉంది.”
“అందుకే అంటున్నాను. ఆమెను నువ్వే చూసుకో. మాకు మా వాటా కావాలి.”
ఆ మాటలు పక్క గదిలో పడుకున్న లక్ష్మమ్మ చెవులకు స్పష్టంగా వినిపించాయి.
ఆమె కళ్లను మూసుకుంది.
“మాకు మా వాటా కావాలి…”
ఆ ఒక్క మాట ఆమె గుండెల్లో ఏదో గుచ్చుకున్నట్లైంది.
తాను పిల్లల్ని కనినప్పుడు ఎప్పుడైనా వాళ్లలో తన వాటా ఎంత అని లెక్కపెట్టిందా?
పెద్దవాడికి పాలు పోసిన రోజులు…
సురేష్ జ్వరంతో రాత్రంతా ఒడిలో పెట్టుకుని కూర్చున్న రాత్రులు…
శైలజ పెళ్లి కోసం దాచిన నగలు…
మోహన్ చదువుకోడానికి అమ్మిన తన బంగారు గాజులు…
అప్పుడు తాను ఏమీ లెక్కపెట్టలేదు.
“ఇప్పుడు వాళ్లు మాత్రం వాటా లెక్కపెడుతున్నారు…”
ఆమె కళ్ల చివర నీరు చేరింది.
అయినా పిల్లలపై కోపం రాలేదు.
“పిల్లలే కదా… ఏదో ఒక క్షణంలో కోపంతో మాట్లాడి ఉంటారు,” అని తన మనసునే తాను ఓదార్చుకుంది.
కానీ లోపల మరో ప్రశ్న మాత్రం ఆగలేదు.
“నన్ను ఎవరు చూసుకుంటారు?”
ఆ ప్రశ్నకు ఆమె దగ్గర సమాధానం లేదు.
రమేష్ తండ్రి చనిపోయిన రోజు నుంచి తల్లి బాధ్యతను తన భుజాలపై వేసుకున్నాడు.
మిగిలిన ముగ్గురికీ తమ తమ జీవితాలు.
సురేష్ వ్యాపారంలో నష్టపోయాడు.
మోహన్ ఉద్యోగం కోసం తిరిగాడు.
శైలజ తన కుటుంబ సమస్యల్లో మునిగిపోయింది.
అవసరం వచ్చినప్పుడల్లా మాత్రం అందరికీ అమ్మ గుర్తుకొచ్చేది.
“అమ్మ దగ్గర డబ్బు ఉందా?”
“అమ్మకు మందులు రమేష్ తెప్పిస్తున్నాడా?”
“అన్నయ్యా, అమ్మను నువ్వే చూసుకో…”
లక్ష్మమ్మ అన్నీ వింటూనే ఉండేది.
ఎవరినీ తప్పుపట్టేది కాదు.
తల్లి హృదయానికి పిల్లల తప్పులు కూడా వాళ్ల బాల్యంలానే కనిపిస్తాయి.
కానీ రాత్రిళ్లు అందరూ నిద్రపోయిన తర్వాత ఆమెకు ఒంటరిగా అనిపించేది.
తన పిల్లలందరూ ఉన్నారు.
అయినా తాను ఎందుకు ఒంటరిగా ఉన్నానో ఆమెకే అర్థం కాలేదు.
ఒక రోజు రమేష్కు ఆరోగ్యం బాగాలేక ఆసుపత్రికి వెళ్లాడు.
డాక్టర్ పరీక్షలు చేసి,
“చిన్న ఆపరేషన్ అవసరం. ఆలస్యం చేయకండి,” అన్నాడు.
రమేష్ ముగ్గురు తమ్ముళ్లకు, చెల్లెలికి ఫోన్ చేశాడు.
“నాకు కొంత డబ్బు అవసరం.”
ఒక్కొక్కరి దగ్గర ఒక్కో కారణం.
“ఇప్పుడు కుదరదు అన్నయ్యా…”
“పిల్లల ఫీజులు ఉన్నాయి…”
“జీతం ఇంకా రాలేదు…”
చివరగా సురేష్ అన్నాడు—
“నువ్వు ఎలాగైనా మేనేజ్ చేసుకోగలవు కదా అన్నయ్యా!”
ఆ మాట విన్న లక్ష్మమ్మకు గుండె బరువైంది.
రమేష్ ఎప్పుడూ ఎలా మేనేజ్ చేసుకున్నాడో ఎవరికీ కనిపించలేదు.
తన కోసం కాదు.
అందరి కోసం.
ఆ రోజు రాత్రి లక్ష్మమ్మ రమేష్ను పిలిచి,
“నాన్నా… నీకు నొప్పిగా ఉన్నా, వాళ్ల మీద కోపం పెట్టుకోకు,” అంది.
రమేష్ ఆశ్చర్యంగా చూశాడు.
“అమ్మా, నువ్వెందుకు ఎప్పుడూ వాళ్లనే కాపాడుతావు?”
లక్ష్మమ్మ కొద్దిసేపు మౌనంగా ఉండి,
“తల్లి కదా నాన్నా… పిల్లల్ని నిందించడం నేర్చుకోదు. కానీ…” అంటూ ఆగిపోయింది.
“కానీ?”
“వాళ్లు ఒక్కసారి నా దగ్గర కూర్చుని ‘అమ్మా, నువ్వెలా ఉన్నావు?’ అని అడిగితే చాలు అనిపిస్తుంది.”
రమేష్ ఏమీ మాట్లాడలేకపోయాడు.
ఆ రాత్రి సురేష్ మళ్లీ ఇంటికి వచ్చాడు.
అతని కళ్లకు ఆ పాత పెట్టె కనిపించింది.
దాన్ని తెరిచాడు.
చిన్ననాటి ఫోటోలు… పాఠశాల రిపోర్ట్ కార్డులు… శైలజ పెళ్లి ఫోటో… మోహన్కు ఇచ్చిన బహుమతి…
అన్నీ తల్లి జాగ్రత్తగా దాచింది.
చివరగా తండ్రి చేతిరాతలో ఒక చిన్న కాగితం కనిపించింది—
“పిల్లలు ఎంత దూరమైనా వెళ్లినా, వాళ్లకు ఇల్లు ఎప్పుడూ తలుపులు తెరిచే ఉండాలి.”
సురేష్ కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి.
అతని చూపు మంచంపై ఉన్న తల్లి మీద పడింది.
ఒక్కసారిగా తన చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలు గుర్తొచ్చాయి.
“అమ్మా, నాకు ఆకలిగా ఉంది…”
“అమ్మా, స్కూల్ ఫీజు…”
“అమ్మా, నాకు కొత్త షర్ట్ కావాలి…”
తాను అడిగిన ప్రతిసారీ ఆమె ఏదో ఒకటి చేసి పెట్టింది.
కానీ తల్లి ఇప్పుడు ఏం అడిగింది?
ఏమీ కాదు.
అందుకే ఆమెను తాను మరింతగా మరిచిపోయాడు.
లక్ష్మమ్మ మేల్కొంది.
“సురేష్… నువ్వింకా వెళ్లలేదా?”
సురేష్ ఆమె దగ్గర కూర్చున్నాడు.
“అమ్మా…”
అతని గొంతు ఆగిపోయింది.
“నన్ను క్షమించమ్మా.”
లక్ష్మమ్మ అతని తలపై చేయి వేసింది.
“దేనికి నాన్నా?”
“నీ మీద ఉన్న బంధాన్ని… నీ ఇంటి విలువతో కొలిచాను.”
లక్ష్మమ్మ కళ్లలో నీళ్లు మెరిశాయి.
“నాకు ఇల్లు వద్దురా…”
ఆమె కొద్దిసేపు ఆగి,
“మీరు అప్పుడప్పుడైనా వచ్చి నా పక్కన కూర్చుంటే చాలు.”
సురేష్ ఆమె చేతిని గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.
“ఇక నుంచి మేమే వస్తాం అమ్మా.”
అప్పటికే శైలజ కూడా అక్కడికి వచ్చింది.
తల్లి దగ్గర కూర్చుని ఆమె చేతిని పట్టుకుంది.
“అమ్మా… నేను కూడా తప్పు చేశాను. నా పిల్లల సమస్యలు చెప్పడానికి నీకు ఫోన్ చేశాను. కానీ నీ సమస్య ఏంటని ఎప్పుడూ అడగలేదు.”
మోహన్ తలదించుకుని నిలబడ్డాడు.
“నాకూ అదే తప్పు అమ్మా.”
లక్ష్మమ్మ ముగ్గురినీ చూసింది.
ఆమెకు వాళ్ల మాటల కంటే వాళ్ల ముఖాలే ఎక్కువ చెప్పాయి.
ఎన్నో రోజులుగా తనలో పేరుకుపోయిన బాధకు ఆ రాత్రి కొంచెం చోటు దొరికింది.
ఆమె వాళ్లను క్షమించిందా?
తల్లి కాబట్టి, బహుశా చాలా కాలం క్రితమే క్షమించి ఉండొచ్చు.
కానీ ఆ క్షమకు ఇప్పుడు ఒక తోడు దొరికింది—
వాళ్లలో పుట్టిన బాధ్యత.
ఆ రాత్రి ఇల్లు అమ్మే మాట ఎవరూ మాట్లాడలేదు.
రమేష్ మందులు సర్దాడు.
సురేష్ నీళ్లు తీసుకొచ్చాడు.
మోహన్ దుప్పటి సరిచేశాడు.
శైలజ తల్లి జుట్టు దువ్వింది.
లక్ష్మమ్మ వాళ్లందరినీ చూస్తూ ఉంది.
“ఏమమ్మా?” అని శైలజ అడిగింది.
లక్ష్మమ్మ చిన్నగా నవ్వింది.
“ఏమీ లేదమ్మా… ఇంతమంది పిల్లలు ఉన్నా, ఇన్నాళ్లు నేను ఒంటరిగా ఉన్నాననిపించింది. ఇప్పుడు మాత్రం… ఇంట్లో మనుషులు ఉన్నట్టుంది.”
ఎవరూ సమాధానం చెప్పలేదు.
లక్ష్మమ్మ ఒక్కొక్కరి చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకుంది.
ఆమెకు ఆ క్షణంలో ఇల్లు ఎంత విలువైనదో తెలియలేదు.
కానీ ఇంట్లో మళ్లీ పిల్లల అడుగుల శబ్దం వినిపించడం ఎంత విలువైనదో మాత్రం తెలిసింది.
ఆమె తండ్రి ఫోటో ముందు దీపం వెలిగించింది.
కొద్దిసేపు ఆ దీపాన్ని చూస్తూ నిలబడింది.
“చూస్తున్నావా?” అని భర్త ఫోటోను చూస్తూ మెల్లగా అంది.
“మన పిల్లలు… ఇంకా మన పిల్లలే.”
ఆమె పెదవులపై చిరునవ్వు వచ్చింది.
ఆ రాత్రి ఆ ఇంట్లో ఎవ్వరూ పెద్ద మాటలు మాట్లాడలేదు.
కానీ చాలా రోజుల తర్వాత, ఒక తల్లి తన పిల్లల మధ్య తాను పరాయి కాదనే అనుభూతితో నిద్రపోయింది.
36. అన్నీ
అందుబాటులోనే
అందుకునే
అవకాశమే లేదు
తత్వం
బోధపడాలి...!!
విశ్లేషణ:
“అన్నీ అందుబాటులోనే – అందుకునే అవకాశమే లేదు; తత్వం బోధపడాలి...!!”
ఈ భావకవిత జీవితంలోని ఒక గొప్ప వాస్తవాన్ని అత్యంత సరళంగా, కానీ గంభీరమైన తాత్త్వికతతో ప్రతిపాదిస్తుంది. ప్రపంచంలో ఎన్నో అవకాశాలు, సంపదలు, జ్ఞానసంపత్తులు, సంబంధాలు మన కళ్లముందే ఉన్నా, వాటన్నింటినీ అందుకోవడం ప్రతి మనిషికి సాధ్యం కాదు. అందుబాటులో ఉండటం వేరు – అందుకునే అర్హత, సమయం, అదృష్టం, సామర్థ్యం కలగడం వేరు. ఈ అంతరాన్ని గ్రహించినప్పుడే జీవన తత్వం అర్థమవుతుంది.
సంస్కృతంలో “కాలః కర్మ చ దైవం చ ఫలసిద్ధేః కారణత్రయం” అని ఒక న్యాయం ఉంది. కాలం, కృషి, దైవానుగ్రహం ఈ మూడు కలిసొస్తేనే ఫలితం సిద్ధిస్తుంది. కేవలం కోరికలు ఉంటే సరిపోదు; వాటిని సాధించే యోగ్యత, ఓర్పు, పట్టుదల కూడా అవసరమే. అందుకే “తత్వం బోధపడాలి” అనే చివరి పాదం మనిషిలో వివేకాన్ని మేల్కొలిపే సందేశంగా నిలుస్తుంది.
జానపదంలో “చెరువు నిండా నీళ్లు ఉన్నా, చేతిలోని దోసిలి ఎంత మోస్తే అంతే”, “ఆకాశం నిండా చుక్కలున్నా, గుప్పిట్లో ఒక్కటీ పడదు” అనే నానుడులు ఇదే జీవన సత్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. ఆశలకు హద్దులుండవు; కానీ జీవితానికి పరిమితులు ఉంటాయి. ఆ పరిమితులను అంగీకరించి ముందుకు సాగినవాడే నిజమైన జ్ఞాని.
ఈ భావకవిత మనకు అందించే సందేశం ఎంతో విలువైనది. ప్రపంచం మన ముందు అపారమైన అవకాశాలను పరిచినా, వాటన్నింటినీ సొంతం చేసుకోవాలనే అత్యాశ అవసరం లేదు. మనకు లభించిన అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుంటూ, లభించనిదానిపై వ్యర్థమైన ఆవేదన చెందకుండా జీవించడం నిజమైన తత్వజ్ఞానం. వివేకంతో కోరికలను నియంత్రించుకున్నప్పుడే జీవితం ప్రశాంతమవుతుంది; అదే ఈ సూక్తి అందించే శాశ్వత జీవన దర్శనం.
35. మనమేమన్నా
నిజాయితీపరులమా!
మనం రాసిన రాతలో
మనమూ వున్నాం కదా!
మర్చిపోతే
ఎలా మాస్టారూ...!!
విశ్లేషణ:
“మనమేమన్నా నిజాయితీపరులమా! మనం రాసిన రాతలో మనమూ వున్నాం కదా! మర్చిపోతే ఎలా మాస్టారూ..!!”
ఈ భావకవిత ఆత్మపరిశీలనకు ఆహ్వానించే ఒక పదునైన ప్రశ్న. ఇతరులను విమర్శించడం, నీతులు బోధించడం, ఆదర్శాల గురించి ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడం సులభమే. కానీ తాను చెప్పే విలువలను తాను ఎంతవరకు ఆచరిస్తున్నాడు? అనే ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పుకోవడం అంత తేలిక కాదు. అదే ఆలోచనను కవి వ్యంగ్యమిశ్రిత శైలిలో “మర్చిపోతే ఎలా మాస్టారూ!” అనే ముగింపుతో హృదయాలను తాకేలా పలికించారు.
సంస్కృతంలో “ఆత్మానం పరిశీలయేత్” అనే సూక్తి ముందుగా తనను తాను పరిశీలించుకోవాలని బోధిస్తుంది. అలాగే “యథా చరతి శ్రేష్ఠః తథా ఇతరః జనః” అని భగవద్గీత చెబుతుంది. అంటే, తాను ఆచరించని ధర్మాన్ని ఇతరులకు బోధించడం అసంపూర్ణం. నిజాయితీ అనేది నోటిలో ఉండే మాట కాదు; నడవడికలో ప్రతిఫలించే గుణం.
జానపదంలో “ఇతరుల కంట్లో నలుసు కనిపిస్తుంది, తన కంట్లో దూల కనిపించదు” అనే సామెత తరతరాల అనుభవానికి ప్రతిబింబం. మనం రాసే ప్రతి అక్షరంలో మన అనుభవాలు, మన బలహీనతలు, మన ఆశలు, మన లోపాలు ఏదో ఒక రూపంలో ప్రతిఫలిస్తూనే ఉంటాయి. రచయిత తన రచనకు బయట ఉండడు; అతని మనస్సు, మానసిక స్థితి, విలువలు ఆ రచనలో ప్రతిబింబిస్తాయి.
“మనం రాసిన రాతలో మనమూ వున్నాం కదా!” అనే పాదం సాహిత్యానికి ఒక గొప్ప నిర్వచనం. ప్రతి కవితలో కవి కొంత ఉంటాడు, ప్రతి కథలో రచయిత అనుభవం కొంత దాగి ఉంటుంది, ప్రతి భావంలో మనిషి అంతరంగం ఏదో రూపంలో వెలుగుతుంది. అందుకే అక్షరాలు కేవలం మసితో రాయబడవు; అవి అనుభవాలతో, ఆత్మసాక్షితో, అంతర్మథనంతో రూపుదిద్దుకుంటాయి.
ఈ భావకవిత మనకు అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. ఇతరులకు తీర్పు చెప్పే ముందు మనల్ని మనం పరిశీలించుకోవాలి. నిజాయితీ గురించి మాట్లాడే ప్రతి మనిషి తన జీవితం కూడా అదే అద్దంలో చూసుకోవాలి. ఎందుకంటే మనం సృష్టించే ప్రతి అక్షరంలో మన ఆత్మ ప్రతిబింబం ఉంటుంది; దానిని మరచిపోవడం అంటే మనల్ని మనమే మరచిపోవడమే.
సజీవమైనా
నిర్జీవమైనా
చేతనలో
చేరువుగా
చెంతనున్న
అనుభూతులు
మాధుర్యమైనా
మమకారమైనా
మనసులో
మెండుగా
నిండిన
గురుతులు
నేనంటూ
నాకు లేని
జీవితంలో
సంతోషాలను
దాచేసిన
దుఃఖాలు
ఏకాంతాన్ని
ఏమార్చి
ఏకాకితనాన్ని
మిగిల్చిన
అహపు
ఆధిపత్యాలు
అవసరాలకు
అనుగుణంగా
రంగుల రూపాలను
బయటేసుకునే
బంధాల
అనుబంధాలు
నమ్మిన
పాశాలు
నట్టేట ముంచితే
మాకేమంటూ
చోద్యం చూస్తున్న
చుట్టరికాలు
పలుకుల
ములుకులు
పేగుబంధాలు
చల్లుతుంటే
పగలబడి నవ్వుతున్న
పరాయితనాలు
లోపాల
లొసుగులు
మావికావంటూ
మంచితనపు
ముసుగుల
తొడుగులు
పారాడే
పసితనాల నుండి
పరుగులు పెడుతూ
పడుతూ లేస్తూ
వార్ధక్యాన్ని అందిపుచ్తుకున్న
మనిషి నైజాలు
ఏమార్చలేని
కాలానికి
సమాధానం
చెప్పాల్సిన రోజుతో
సహచర్యం చేయక తప్పని
కర్మ లిఖితాలు..!!
Template by:
