డాక్టర్ ప్రసాద్ దొడ్డపనేని గారి మాటలు

 మా బాబాయి మనసు మాటలు ..హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు బాబాయ్ 🙏

ఆమె కధ

.......

కోవిడ్ 19 లాక్డౌన్... పర్యవసానం గా చేస్తున్న విజయ డెయిరీ  కన్సల్టెంట్ ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేయడం.... తప్పని గృహ నిర్భంధం.... వ్యాపకం కోసం  కష్టపడి స్మార్ట్ ఫోన్ లో తెలుగు టైప్ చేయడం కొద్దిగా నేర్చుకుని  వాట్సాప్ లు, ఫేస్బుక్ లు చూడటం.... వాటిలో కాలక్షేపం కోసం రాసిన రాతలు.... కోతలు చేస్తున్న  నాకు అనుకోకుండా ఒక రోజు ముఖ చిత్ర పేజీలో  కవితాలయం వారి లోగిలి లో ఒక పదహారణాల అచ్చ తెలుగమ్మాయి అద్భుతమైన రాతలు చదివే అరుదైన అవకాశం కలిగింది.

ప్రతి రోజూ  ఆమె రచనల కోసం  ఎదురు చూసే వేలాదిమంది అభిమానులలో నేనొకడిని.

               దివిసీమ సాహితీ ప్రపంచానికి అందించిన గొప్ప ధృవతార ఆమె.  జయపురం.. నరసింహపురం.. గ్రామాల ముద్దుబిడ్డ.జొన్నవలస..విజయనగరం...అవనిగడ్డ ... బళ్ళారి ల లో విద్యాభ్యాసం చేసి, ఒక ఇంజనీరుగా రూపాంతరం చెందినా

ప్రవృత్తి రీత్యా సృజనాత్మక రచనా వ్యాసంగాన్ని  ఔపాసన పట్టిన జీవన మంజూష ఆమె.                               ఆమే... ప్రసిద్ధ రచయిత్రి "మంజు యనమదల"

                చిన్నప్పట్నుంచీ ఇంటా బయటా ఎదుర్కొన్న కష్టాలు    శిలపై ఉలి చేసిన గాయాల వలే ఒక గొప్ప కవితా శిల్పంగా మల్చటానికి దోహద పడినాయి.ఇండియా లోనూ  అమెరికా లో ను  మహిళా సాధికారత కోసం ఆమె పడిన పాట్లు .. అడుగడుగునా చేసిన ఒంటరి పోరాటం... బహుశా నభుతో నభవిష్యతి....

                   సామాన్యురాలిగా కనిపించే అసామాన్య సృజనాత్మక రచయిత్రి ఆమె. అక్షర దేవతని ఉపాసన చేసి విలక్షణ రచనా శైలిని వరంగా పొందిన ఆమె రచనలు మంజీర నాదాలు. ఆమె రచనలలో పాఠకులందరూ  ఎక్కడో ఒకచోట తమ స్వానుభవాలను గుర్తుకు తెచ్చుకుంటారు. తన   వైవిధ్య  జీవనతరంగాలను అలవోకగా అక్షరాలలో పొదిగే నేర్పరి ఆమె.

                 ఇంజనీరు అయివుండీ అక్షరాల మీద  విశిష్టమైన పట్టు సాధించిన అరుదైన రచయిత్రి ఆమె.

మానసిక  శారీరక   సంక్షోభాలను కష్టాలను అక్షరాల ఆలంబనతో పోరాడుతూ విజయ పథంలో పయనిస్తున్న విదుషీమణి ఆమె.

ఆమెకు చేతకానివి కూడా కొన్ని ఉన్నాయి..... అబద్ధం ఆడటం చేతకాదు.... లౌక్యంగా ఉండటం చేతకాదు..

                     నిజాయితీ గా నిర్మొహమాటoగా వుండటం ఆమె నైజం. అవే ఆమె రచనలకు ప్రాణాలు. సరాసరిగా గుండెకు తగిలే భావాల శరాలు ఆమె అక్షర తూణీరాలు.

                ఒక గ్రామీణ బాపు-రమణల తెలుగమ్మాయి బాల్యం ఆమె చిన్నప్పుడు జయపురం, జొన్నవలస ,విజయనగరం, అవనిగడ్డ ల లో  గడిపిన అనుభవాక్షరాల లో  దర్శిస్తాo. బళ్ళారి కాలేజీ అనుభవాలు -అల్లరి  ఆమె అక్షరాలలో పొందిగ్గా ఒదిగి పోయాయి.

ఇక అమెరికాలో ఆమె పడిన కష్టాలు.. ఒంటరి పోరాటం... గురించిన అనుభవాలు అనుభూతులు  ఉత్కంఠను రేకిస్తాయి.. ఒకోసారి కడుపులో దేవినట్లు గా బాధగా అనిపిస్తాయి.

          చిన్న వయసులో ఎన్నో ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో కూడా మొక్కవోని ధైర్యంతో   చీకటిలో వెలుగు కోసం ఎదురు చూస్తూ చేసిన  ఆమె జీవన యానం  రచన  "కాలం వెంబడి కలం " యువతకు కరదీపిక గా పనిచేస్తుoదనటం లో సందేహం లేదు.

          ...... డా. డి. ప్రసాద్.

                  4_11_2021

రెక్కల వివరణ 80

 

80.  విస్తరిది 

      ఏముంది 

      వడ్డించేవారు

      మనవారైనప్పుడు

 

      ధనసంబంధాలకు

      విలువెక్కువ ..!!

 

విశ్లేషణ:

ఈ రెక్కలోని భావం సామాజిక సంబంధాల్లో మానవత్వం కంటే ఆర్థిక ప్రయోజనాల ప్రభావం ఎలా పెరుగుతోందో ఒక సున్నితమైన వ్యంగ్యంతో వ్యక్తం చేస్తుంది. “విస్తరిది ఏముంది వడ్డించేవారు మనవారైనప్పుడు” అనే పంక్తి, ఆతిథ్యం, ప్రేమ, అనుబంధం—ఇవి మనుషుల మధ్య ఉన్నప్పుడు పెద్ద ఆర్భాటాలు అవసరం లేదని సూచిస్తుంది. మనవాళ్ల మధ్య భోజనం, సౌహార్ద్యం, కలయికలు సహజంగా జరిగే సందర్భంలో “విస్తరించేది ఏముంది?” అన్న ప్రశ్నలో ఒక సరళ జీవన తత్వం దాగి ఉంది. సంబంధమే ముఖ్యమైతే ఆహార ఆడంబరాలు అప్రసక్తమవుతాయి.

జానపద దృష్టిలో చూస్తే, పల్లె జీవితంలో ఆతిథ్యం ఒక పవిత్ర కర్తవ్యం. అక్కడ ధనం కంటే మనసు పెద్దది. వచ్చిన అతిథిని ఉన్నదాంట్లో సంతోషంగా పంచుకోవడం గ్రామ సంస్కృతి. “అన్నం పెట్టిన వాడు దేవుడు” అనే భావన అక్కడ బలంగా ఉండేది. ఈ రెక్క ఆ పాత సహజ ఆతిథ్య సంప్రదాయాన్ని గుర్తుచేస్తూ, మనుషుల మధ్య సంబంధాల విలువను ముందుకు తెస్తుంది.

చారిత్రకంగా చూస్తే, భారతీయ సమాజంలో ఆతిథ్యం ఎప్పుడూ “అతిథి దేవో భవ” అనే సిద్ధాంతంపై నిలిచింది. రాజుల కాలం నుండి గ్రామాల వరకు, భోజనం కేవలం అవసరం కాదు, అది అనుబంధానికి ప్రతీక. కానీ కాలక్రమేణా ఆర్థిక స్థితి, సామాజిక హోదా పెరిగినప్పుడు ఆతిథ్యానికి కూడా వర్గభేదం ఏర్పడింది. ఈ మార్పును ఈ రెక్క నిశ్శబ్దంగా సూచిస్తుంది.

సామాజికంగా “ధనసంబంధాలకు విలువెక్కువ” అనే చివరి పంక్తి ఆధునిక జీవితంలోని కఠిన సత్యాన్ని బయటపెడుతుంది. నేటి కాలంలో సంబంధాల కన్నా ఆర్థిక స్థితి, హోదా, ప్రయోజనం ఎక్కువగా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. మనుషుల మధ్య కలయికలు కూడా అనేకసార్లు లాభనష్టాల లెక్కలపై ఆధారపడుతున్నాయి. ఇది సంబంధాల మానవీయతను తగ్గిస్తున్న సంకేతంగా రెక్క లో కనిపిస్తుంది.

ఈ రెక్క ఒకవైపు పాతకాలపు సహజ అనుబంధాలను గుర్తుచేస్తూ, మరోవైపు ఆధునిక సమాజంలో పెరిగిన ఆర్థిక ఆధారిత సంబంధాలను వ్యంగ్యంగా ప్రశ్నిస్తుంది. మనిషి మనిషిగా విలువపడే సమాజం నుండి, ధనం ఆధారంగా విలువ నిర్ణయించే సమాజం వైపు జరిగిన మార్పును ఇది తాత్వికంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.

రెక్కల వివరణ 79

 

79.  మాట

      మనిషి

      ముందు

      వెనుక

 

      వ్యక్తిత్వం 

      బట్టబయలు...!!

 

విశ్లేషణ:

ఈ రెక్కలోని భావం మాటల శక్తి, వ్యక్తిత్వ పారదర్శకత మరియు మనిషి అంతరంగ స్వరూపం ఎలా వెలుగులోకి వస్తుందో అత్యంత సంక్షిప్తంగా, కానీ గాఢంగా వ్యక్తం చేస్తుంది. “మాట మనిషి ముందు వెనుక” అనే పంక్తి, మనిషి మాట్లాడే విధానం కేవలం సందర్భానుసారమైనది కాదని, అది అతని అంతరంగ స్వభావానికి ప్రతిబింబమని సూచిస్తుంది. ముందు ఉన్నప్పుడు ఒకలా, వెనుక ఉన్నప్పుడు మరోలా మాట్లాడే ధోరణి మనిషి నిజ స్వరూపాన్ని బయటపెడుతుంది.

జానపద దృష్టిలో చూస్తే, పల్లె జీవితం ఎప్పుడూ మాట మీదే నిలిచేది. “మాటే మనిషి” అనే నమ్మకం గ్రామీణ సమాజంలో బలంగా ఉండేది. ఒప్పందాలు, సంబంధాలు, నమ్మకాలు—all ఇవన్నీ మాట మీదే ఆధారపడి ఉండేవి. అందుకే మాట తప్పితే మనిషి విలువ తగ్గిపోయేది. ఈ రెక్క ఆ జానపద సత్యాన్ని తాత్విక రూపంలో వ్యక్తం చేస్తుంది.

చారిత్రకంగా చూస్తే, మానవ సమాజంలో వ్యక్తిత్వం ఎప్పుడూ మాట ద్వారా గుర్తించబడేది. రాజుల ప్రసంగాలు, తత్వవేత్తల ఉపదేశాలు, నాయకుల ప్రకటనలు—ఇవన్నీ వారి నిజ స్వభావాన్ని వెల్లడించేవి. మాట ద్వారానే మనిషి గౌరవం పెరిగేది లేదా తగ్గేది. ఈ రెక్క ఆ చారిత్రక అనుభవాన్ని సూటిగా గుర్తుచేస్తుంది.

సామాజికంగా “వ్యక్తిత్వం బట్టబయలు” అనే ముగింపు పంక్తి మరింత గాఢమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది. నేటి కాలంలో మాటలు చాలా సులభంగా మారిపోయినా, అవే వ్యక్తిత్వానికి అద్దంలా మారుతున్నాయి. సోషల్ మీడియా, రోజువారీ సంభాషణలు—ఇవన్నీ మనిషి నిజ స్వభావాన్ని బయటపెడుతున్నాయి. ఎవరైనా ఎంత దాచాలనుకున్నా, వారి మాటల తీరు వారి వ్యక్తిత్వాన్ని వెలుగులోకి తెస్తుంది.

ఈ రెక్క మాట అనేది కేవలం శబ్దం కాదు, అది మనిషి అంతరంగానికి ప్రతిబింబమని చెబుతూ, వ్యక్తిత్వం మాటల ద్వారానే బట్టబయలవుతుందని తాత్వికంగా స్పష్టం చేస్తుంది.

రెక్కల వివరణ 78

 

78.  మనలో

      లేనిది

      కొందరిలో 

      ఉన్నది

 

     మెచ్చుకునే

     గుణం...!!

 

విశ్లేషణ:

ఈ రెక్కలోని భావం మనిషి స్వభావంలోని అసూయ, పోలికల మధ్యలో కూడా అప్పుడప్పుడు వెలుగుచూసే గొప్ప మానవ గుణం—మెచ్చుకోవడం—గురించి సున్నితంగా, తాత్వికంగా చెబుతుంది. “మనలో లేనిది కొందరిలో ఉన్నది” అనే మొదటి పంక్తి జీవన సత్యాన్ని సూటిగా చూపిస్తుంది. ప్రతి మనిషిలోనూ కొన్ని లోపాలు, కొన్ని కొరతలు సహజం. అదే సమయంలో ఇతరుల్లో మనకు లేని ప్రత్యేక గుణాలు ఉండటం కూడా సహజమే. ఈ తేడానే సమాజాన్ని వైవిధ్యంగా నిలబెడుతుంది.

జానపద దృష్టిలో చూస్తే, పల్లె జీవితం ఎప్పుడూ పరస్పర గౌరవం మీదే నిలిచేది. ఒకరు పాటలో నిపుణులు, మరొకరు పనిలో నైపుణ్యం కలవారు, ఇంకొకరు మాటలో చురుకైనవారు—అందరి ప్రత్యేకతలను గ్రామ సమాజం గుర్తించి గౌరవించేది. అక్కడ “నాది గొప్పది” అనే భావం కంటే “అతని గుణం మంచిది” అనే మెచ్చుకోలు ఎక్కువగా ఉండేది. ఈ రెక్క ఆ పాత విలువను గుర్తుచేస్తుంది.

చారిత్రకంగా చూస్తే, నాగరికతలు అభివృద్ధి చెందింది కూడా పరస్పర గుణాల గుర్తింపుతోనే. కళలు, శాస్త్రాలు, సాహిత్యం—ఇవన్నీ ఒకరిని ఒకరు మెచ్చుకుని నేర్చుకున్న ఫలితాలు. ఒకరి ప్రతిభను అంగీకరించకపోతే పురోగతి సాధ్యం కాదు. ఈ రెక్క ఆ చారిత్రక సత్యాన్ని చిన్న పదాల్లో వ్యక్తం చేస్తుంది.

సామాజికంగా చూస్తే, నేటి కాలంలో పోలికలు, పోటీలు పెరిగిపోయాయి. ఇతరుల విజయాన్ని మెచ్చుకోవడం కంటే దానిని తగ్గించాలనే భావన ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. కానీ “మెచ్చుకునే గుణం” అనే చివరి పంక్తి, నిజమైన గొప్పతనం ఇతరులలోని మంచిని గుర్తించి అంగీకరించడమేనని చెబుతుంది. అది ఉన్నచోట ఈర్ష్య తగ్గి, సంబంధాలు బలపడతాయి.

ఈ రెక్క ఒక చిన్న జీవన పాఠం—మనలో లేని మంచి గుణాలను ఇతరుల్లో గుర్తించడం, వాటిని మెచ్చుకోవడం ద్వారా మాత్రమే మనిషి మనిషిగా మరింత సంపూర్ణమవుతాడు అని తాత్వికంగా తెలియజేస్తుంది.

రెక్కల వివరణ 77

 

77.  వాచకం

      మరిచిపోయాం

      వాచాలత్వం

     పెరిగి

 

     తూకం

     అటుదిటు...!!

 

విశ్లేషణ:

ఈ రెక్కలోని భావం ఆధునిక సమాజంలోని మాటల అధిక్యం, వినికిడి తగ్గిపోవడం మరియు సమతుల్యత కోల్పోయిన మానవ సంబంధాలను అత్యంత సంక్షిప్తంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. “వాచకం మరిచిపోయాం వాచాలత్వం పెరిగి” అనే పంక్తి, ఒకప్పుడు విలువైన వాచకం అంటే పఠనం, శ్రద్ధగా వినడం, అర్థం చేసుకోవడం వంటి సంస్కారం నెమ్మదిగా తగ్గిపోయి, దాని స్థానంలో మాటల హడావిడి, అతిగా మాట్లాడే స్వభావం పెరిగిందని సూచిస్తుంది. ఇది జ్ఞానం కంటే ప్రదర్శన ఎక్కువైన సమాజాన్ని వ్యంగ్యంగా చూపిస్తుంది.

జానపద దృష్టిలో చూస్తే, పల్లె జీవితం ఒకప్పుడు వినికిడిపై ఆధారపడేది. పెద్దల మాట, కథలు, నీతి గాథలు—ఇవన్నీ వినడం ద్వారా జీవన పాఠాలు నేర్చుకునేవారు. అక్కడ “మాట” కన్నా “మౌనం” కే ఎక్కువ విలువ ఉండేది. కానీ ఆధునిక కాలంలో ఆ సమతుల్యత క్రమంగా తగ్గిపోయింది. అందరూ మాట్లాడాలనే తపన పెరిగింది కానీ వినే సహనం తగ్గింది. రెక్క ఆ మార్పును సున్నితంగా కానీ గాఢంగా సూచిస్తుంది.

చారిత్రకంగా చూస్తే, సంభాషణ సంస్కృతి ఎప్పుడూ సమతుల్యత మీదే ఆధారపడి ఉండేది. తత్వవేత్తలు, గురువులు, కవులు—వీరు ఎక్కువగా వినడం, తక్కువగా మాట్లాడడం ద్వారా జ్ఞానాన్ని పొందేవారు. కానీ కాలక్రమేణా సమాచార విస్ఫోటనం పెరిగినప్పుడు మాటల విలువ తగ్గిపోయింది, శబ్దం పెరిగింది. ఈ రెక్క ఆ చారిత్రక పరిణామాన్ని ఒక చిన్న ప్రతీకగా చూపిస్తుంది.

సామాజికంగా “తూకం అటుదిటు” అనే ముగింపు పంక్తి మరింత లోతైన అర్థాన్ని కలిగి ఉంది. తూకం అంటే సమతుల్యత. అది అటు ఇటు ఊగిపోవడం అంటే జీవితంలో సమతుల్యత కోల్పోవడం. మాటలు ఎక్కువ, వినికిడి తక్కువ, ఆలోచన కన్నా స్పందన ఎక్కువ—ఇవన్నీ సమాజాన్ని అస్థిరంగా మారుస్తున్న సంకేతాలు. ఇది కేవలం వ్యక్తిగత సమస్య కాదు, సామాజిక సమతుల్యతకు సంబంధించిన సమస్య.

ఈ రెక్క, మాటల హడావిడి పెరిగిన యుగంలో వినికిడి విలువ తగ్గిపోవడాన్ని, మరియు సమతుల్యత కోల్పోయిన మానవ సంబంధాలను ఒక నిశ్శబ్ద ఆవేదనగా వ్యక్తం చేస్తుంది.