21. మనసు
లేకుండా
మనిషి
వుండడు
చావుపుట్టుకలు
సరితూకాలు...!!
విశ్లేషణ:
“మనసు లేకుండా మనిషి వుండడు – చావుపుట్టుకలు సరితూకాలు...!!”
ఈ భావకవిత మానవ జీవితంలోని రెండు శాశ్వత సత్యాలను అత్యంత సంక్షిప్తంగా, తాత్త్వికంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. మనసు అనేది మనిషి ఉనికికి మూలాధారం. శరీరం జీవించి ఉన్నా, భావాలు, కరుణ, ప్రేమ, స్పందనలేని జీవితం యాంత్రికమే. అందుకే “మనసు లేకుండా మనిషి వుండడు” అనే పాదం మానవత్వానికి నిర్వచనంగా నిలుస్తుంది. అదే విధంగా జననం, మరణం ప్రకృతి నియమాలు. అవి ధనిక–పేద, రాజు–రైతు అనే భేదాలను చూడవు. అందుకే కవి వాటిని “సరితూకాలు” అని అభివర్ణించారు.
సంస్కృతంలో “జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుః, ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ” అని భగవద్గీత బోధిస్తుంది. పుట్టిన ప్రతి జీవికి మరణం నిశ్చయం; మరణం తర్వాత మరో జన్మ అనివార్యం. ఈ చక్రంలో శాశ్వతమైనది శరీరం కాదు, మనిషి చేసిన సత్కార్యాలు, అతని మానవీయ విలువలే. అందుకే మనసు పవిత్రంగా ఉంటే జీవితం పరిపూర్ణమవుతుంది.
జానపదంలో “పుట్టుక చేతిలో లేదు, చావు మాటలో లేదు” అనే నానుడి తరతరాలుగా వినిపిస్తోంది. పుట్టినవాడు ఒకరోజు వెళ్లిపోవడం సహజం. అయితే వెళ్లిపోయిన తర్వాత కూడా ప్రజల హృదయాల్లో నిలిచేది అతని మంచితనం, ప్రేమ, సేవాభావం మాత్రమే. మనసు లేని మనిషి నడిచే శిల వంటివాడు; మనసున్న మనిషి నలుగురి జీవితాల్లో వెలుగు నింపే దీపంలాంటివాడు.
ఈ సూక్తి మనకు ఒక మహోన్నతమైన జీవన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. పుట్టుక, చావు ప్రకృతి ప్రసాదించిన సమతుల్యతలు; కానీ ఆ రెండు ఘట్టాల మధ్య మనిషిని మహోన్నతుడిగా నిలబెట్టేది అతని మనసు, సంస్కారం, మానవత్వమే. అందుకే హృదయాన్ని నిర్మలంగా ఉంచి, ప్రేమను పంచుకుంటూ జీవించిన జీవితం మాత్రమే నిజమైన సార్థక జీవితం.
