రెక్కల వివరణ 24

 

24.  మనిషి

కనుమాయమైతేనే

గొప్పదనం

గుర్తించడం 

 

అందరూ

చేసే పనే...!!

విశ్లేషణ:

“మనిషి కనుమాయమైతేనే – గొప్పదనం గుర్తించడం; అందరూ చేసే పనే..!!”

ఈ భావకవిత మానవ మనస్తత్వంలోని చేదు వాస్తవాన్ని హృదయానికి హత్తుకునే రీతిలో ప్రతిబింబిస్తుంది. జీవించి ఉన్నప్పుడు మనిషి చేసిన సేవలను, అతని మంచితనాన్ని, త్యాగాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసే సమాజం, అతను కనుమరుగైన తర్వాత మాత్రం అతని గొప్పతనాన్ని కొనియాడడం ఒక సాధారణ ధోరణిగా మారిపోయిందని కవి సూటిగా ఎత్తిచూపారు. బ్రతికున్నప్పుడు విమర్శలు, మరణానంతరం ప్రశంసలు కురిపించడం నేటి సామాజిక వాస్తవమని ఈ సూక్తి మనల్ని ఆలోచింపజేస్తుంది.

సంస్కృతంలో “గతే శోకః కిమర్థకః” అనే సూక్తి ఉంది. వెళ్లిపోయిన తర్వాత పశ్చాత్తాపపడటం వల్ల ప్రయోజనం లేదని దాని భావం. అలాగే “జీవన్నేవ సత్కారం” అనే తాత్పర్యం, గౌరవం బ్రతికున్నప్పుడే ఇవ్వాలని సూచిస్తుంది. మహాభారతంలో కర్ణుడి విలువ అతను జీవించి ఉన్నప్పుడు చాలామందికి తెలియలేదు; అతని మరణం తర్వాతనే అతని దానగుణం, మహోన్నత వ్యక్తిత్వం వెలుగులోకి వచ్చింది.

జానపదంలో “ఉన్నప్పుడే ఉయ్యాల, పోయాక పూలమాల” అనే నానుడి ఇదే భావాన్ని అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. చెట్టు నీడలో ఉన్నంతసేపు దాని విలువ తెలియదు; ఎండలో నిలబడినప్పుడే ఆ నీడ గొప్పదనం గుర్తుకు వస్తుంది. అలాగే తల్లిదండ్రులు, గురువులు, స్నేహితులు, సాహితీవేత్తలు – వారి ఉనికి దూరమైన తర్వాతే వారి విలువను చాలామంది గ్రహిస్తారు.

ఈ భావకవిత మనకు అందించే సందేశం ఎంతో విలువైనది. గొప్పతనాన్ని మరణానంతరం కాదు, జీవించి ఉన్నప్పుడే గుర్తించడం నిజమైన సంస్కారం. ప్రశంసలను శ్రద్ధాంజలులుగా కాక, ప్రోత్సాహంగా అందించగలిగినప్పుడే మానవత్వం పరిపూర్ణమవుతుంది. మనిషి ఉన్నప్పుడే అతని మంచితనాన్ని గౌరవించడం, అతని సేవలను అభినందించడం సమాజ ధర్మమని ఈ సూక్తి హృద్యంగా గుర్తుచేస్తుంది.

రెక్కల వివరణ 23

 23.  మనం

అక్కర్లేని వాళ్ళు 

మనకి

వద్దు 

 

దూరం

దగ్గరే...!!

విశ్లేషణ:

“మనం అక్కర్లేని వాళ్ళు – మనకి వద్దు; దూరం దగ్గరే...!!”

ఈ భావకవిత ఆత్మగౌరవం, సంబంధాల స్వచ్ఛత, వ్యక్తిత్వ విలువలను అత్యంత సరళంగా, కానీ గాఢమైన జీవిత సత్యంతో ప్రతిపాదిస్తుంది. మన ఉనికిని, మన ప్రేమను, మన ఆప్యాయతను గౌరవించని చోట మనం బలవంతంగా నిలవాల్సిన అవసరం లేదనే సందేశాన్ని కవి ఎంతో హృద్యంగా వ్యక్తపరిచారు. దూరం అనేది కేవలం భౌతికంగా ఉండేది కాదు; హృదయాలు దూరమైన చోట పక్కపక్కనే ఉన్నా పరాయితనం నెలకొంటుంది.

సంస్కృతంలో “ఆత్మనః ప్రతికూలాని పరేషాం న సమాచరేత్” అనే సూక్తి, పరస్పర గౌరవమే సంబంధాలకు మూలమని బోధిస్తుంది. అలాగే “మానో హి మహతాం ధనం” అనే వాక్యం, ఆత్మగౌరవమే మనిషికి నిజమైన సంపద అని తెలియజేస్తుంది. గౌరవం లేని చోట అనుబంధం నిలవదు; ఆదరణ లేని చోట ప్రేమ వికసించదు.

జానపదంలో “పిలవని పండుగకు వెళ్లొద్దు”, “విలువలేని చోట నిలవొద్దు” అనే నానుడులు ఇదే జీవన తత్వాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తాయి. మనల్ని అర్థం చేసుకునే మనుషుల మధ్య చిన్న గుడిసె అయినా స్వర్గమే; మనల్ని నిర్లక్ష్యం చేసే చోట రాజభవనం కూడా నిర్జన అరణ్యమే.

ఈ సూక్తి అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. అక్కరలేని చోట ఆత్మను అవమానించుకుంటూ నిలబడటం కన్నా, ఆత్మగౌరవంతో దూరంగా ఉండటం శ్రేయస్కరం. నిజమైన బంధాలు మనల్ని వెతుక్కుంటూ వస్తాయి; కృత్రిమ సంబంధాల వెనుక పరుగెత్తాల్సిన అవసరం లేదు. అందుకే “దూరం దగ్గరే” అనే చివరి పాదం భౌతిక దూరాన్ని కాదు, హృదయాల మధ్య ఏర్పడే విలువల దూరాన్ని సూచిస్తూ జీవన తాత్త్వికతను స్ఫుటంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.

రెక్కల వివరణ 22

 22.  అవసరానికి

అయినతనము

అక్కర్లేనప్పుడు

పరాయితనము

 

మరిచింది

మనిషితనమే...!!

విశ్లేషణ:

“అవసరానికి అయినతనము – అక్కర్లేనప్పుడు పరాయితనము; మరిచింది మనిషితనమే...!!”

ఈ భావకవిత ఆధునిక సమాజంలో సంబంధాల అసలు స్వరూపాన్ని అద్దంలా ప్రతిబింబిస్తుంది. అవసరం ఉన్నంతవరకు ఆప్యాయంగా పలకరించి, అవసరం తీరిన తర్వాత పరాయివారిలా ప్రవర్తించే మనస్తత్వాన్ని కవి ఎంతో హృద్యంగా, పదునైన వ్యంగ్యంతో చిత్రించారు. నేటి అనేక అనుబంధాలు ప్రేమతో కాదు, ప్రయోజనాలతో ముడిపడి ఉన్నాయనే చేదు వాస్తవాన్ని ఈ పంక్తులు మన ముందుంచుతున్నాయి.

సంస్కృతంలో “స్వార్థో యస్య పరమో ధర్మః స జీవన్నపి మృతః” అనే భావం ప్రసిద్ధి. స్వార్థమే పరమార్థంగా భావించే వాడు బ్రతికున్నా జీవచ్చవమేనని దాని అంతరార్థం. అలాగే “పరోపకారార్థమిదం శరీరమ్” అనే సూక్తి మనిషి జీవితం పరులకు ఉపయోగపడినప్పుడే సార్థకమవుతుందని బోధిస్తుంది. అయితే నేటి కాలంలో కొందరు అవసరం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఆత్మీయతను ప్రదర్శించి, అవసరం తీరగానే దూరమవుతున్నారు.

జానపదంలో “పని ఉన్నంతవరకే పలకరింపు”, “పంట ఉన్నప్పుడే పిట్టల రాక” అనే సామెతలు ఇదే భావాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తాయి. నిజమైన బంధం లాభనష్టాలపై ఆధారపడదు; అది నమ్మకం, మమకారం, మానవత్వం అనే పునాదులపై నిలుస్తుంది.

“మరిచింది మనిషితనమే” అనే చివరి పాదంలో హృదయం. సంపద, హోదా, అవసరాలు అన్నీ కాలంతో మారిపోతాయి. కానీ ప్రేమ, కృతజ్ఞత, ఆదరణ, ఆపన్నహస్తం వంటి మానవీయ విలువలే శాశ్వతంగా నిలిచిపోతాయి. వాటిని మరచిపోయిన సమాజం అభివృద్ధి చెందినా, మానవత్వంలో వెనుకబడినట్టే.

ఈ భావకవిత మనకు అందించే సందేశం స్పష్టమైనది—అవసరాలు మనుషులను కలపవచ్చు, కానీ మనిషితనమే బంధాలను నిలబెడుతుంది. అవసరం ముగిసిన తర్వాత కూడా ఆత్మీయతను నిలుపుకున్న హృదయమే నిజమైన మానవత్వానికి ప్రతీక.

జీవన మంజూష 09/26

 నేస్తం,

           మన ప్రవర్తనకు, మనం ఇతరులకు చెప్పే విషయాలకు అస్సలు పొంతన కుదరకపోతే ఎలా? మనమేంటో ఎదుటివారికి తెలియదు సరే, మనమేంటో మనకి తెలుసు కదా. అయినా ఈ ముసుగులో గుద్దులాటలు అవసరమా! మనం బతికే ఈ నాలుగు రోజుల భాగోతానికి ఇన్ని నటనలు, నాటకాలు ఎందుకంటావ్? “అమ్మ పుట్టిల్లు మేనమామకు తెలియదా“ అన్నట్టు మన గురించి మనకు, మనని ఎరిగినవారికి అందరికి బాగా తెలుసు. నటనేదో, నిజాయితీ ఏదో తెలుసుకోలేనంత మాయలో ఈరోజుల్లో జనాలు లేరు. ఒకవేళ అలా అని మనమనుకుంటే అది మన భ్రమే అవుతుంది.మనకు లేని లక్షణాలను వున్నట్లుగా ఊహించుకోవడం అతిశయోక్తి అలంకారాన్ని గుర్తు చేయడమే కదా.

            అమ్మని కూడా అమ్మకానికి పెట్టేంతగా ఎదిగిన మన నైతిక విలువలు.. అవధులు లేని ప్రేమల గురించి, ఆత్మీయతలు, అనుబంధాలు, రక్త సంబంధాల గురించి మాట్లాడటం నిజంగా వినడానికి కూడా చాలా హాస్యాస్పదంగా వుంటుంది. మనం మనలా వుండి, మన అసలైన వాస్తవ రూపాలతో బతికేద్దాం. లేనిపోని రంగులు, హంగులు పులుముకుని నటించినా ఎవరూ నమ్మరు. ఎందుకంటే మన నైజమేమిటన్నది మనకన్నా వారికే బాగా తెలుసు కాబట్టి. నిజంగా నీ గుండెల మీద చేయి వేసుకుని చెప్పు. అవధులు లేని ప్రేమ గురించి తెలియడం పక్కనబెడితే అసలు నీకంటూ చేయందించి, నిన్ను ఓ స్థాయికి తెచ్చిన చేతికి తిరిగి నీ చిటికెన వ్రేలు కూడా అందించని నువ్వు ఇలా ప్రేమలు, ఆప్యాయతలు అంటూ మాట్లాడటం చూస్తే పగలబడి నవ్వాలనిపిస్తోంది. మరీ ఇంతలా జనాలను నవ్వించడం అవసరమా మనకి?

              సినిమాల్లో నటనలకు ఆస్కార్ అవార్డు అత్యంత గౌరవప్రదమైనది. నిజ జీవితంలో అంతకన్నా బాగా నటించే నటులకు ఏ అవార్డులు సరిపోతాయో మరి. మనిషిలో లేని నిజాయితీ, మాటలో వుంటుందని అనుకోవడమంత తెలివితక్కువతనం మరెక్కడా వుండదు. మన బతుకుల్లో లేని నిజాయితీ గురించి మనం పక్కవాళ్ళకు చెప్పడం ఏమైనా బావుంటుందా? మనకు లేనిది కనీసం నేర్చుకోవడానికైనా మన బుద్ధి సహకరించదు కదా! అమ్మాబాబునే అవసరాలకు వాడుకుని వదిలేసే మన బతుకులకు ఈ లేనిపోని ప్రేమలు, ఆప్యాయతలు ప్రకృతి నుండి, పశుపక్ష్యాదుల నుండి నేర్చుకుంటే మాత్రం వస్తుందా చెప్పు. దేనికయినా ఓ అర్హత అంటూ వుంటుంది కదా. 

                 మనం మాత్రమే అందలాలు ఎక్కితే సరిపోతుంది. దాని కోసం ఎవరేమైనా పర్లేదు, మనకు కాలం కలిసివస్తే చాలు అని అనుకునే మన నైజానికి ఏ ప్రేమలు దోమలు సరిపడవు. మన జ్ఞాపకాలు, గురుతులు అన్నీ ధనపరమైనవే కాని మానవ సంబంధమైనవి కావని నలుగురు గుర్తించే రోజు రాకుండా వుండదు. ఆ రోజు మన ముఖాలు చూడటానికి ఎవరూ ఇష్టపడరు కూడా. మనం ఏ రోజైతే రాదని ధైర్యంగా, ధీమాగా, నిర్లజ్జగా నైతికతను వదిలేసి బతుకుతున్నామో..ఆ రోజు తప్పక వస్తుంది. ప్రతి ఒక్కరికి సమాధానం చెప్పే రోజు, విజ్ఞానశాస్త్ర పరంగా “న్యూటన్ మూడవ సిద్ధాంతం” అమలు జరుగుతుంది, కాదు కాదు జరిగితీరుతుంది. ఇది ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తించాల్సిన విషయం..!!

              

                 

                

రెక్కల వివరణ 21

 21.  మనసు

లేకుండా 

మనిషి

వుండడు

 

చావుపుట్టుకలు

సరితూకాలు...!!

విశ్లేషణ:

“మనసు లేకుండా మనిషి వుండడు – చావుపుట్టుకలు సరితూకాలు...!!”

ఈ భావకవిత మానవ జీవితంలోని రెండు శాశ్వత సత్యాలను అత్యంత సంక్షిప్తంగా, తాత్త్వికంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. మనసు అనేది మనిషి ఉనికికి మూలాధారం. శరీరం జీవించి ఉన్నా, భావాలు, కరుణ, ప్రేమ, స్పందనలేని జీవితం యాంత్రికమే. అందుకే “మనసు లేకుండా మనిషి వుండడు” అనే పాదం మానవత్వానికి నిర్వచనంగా నిలుస్తుంది. అదే విధంగా జననం, మరణం ప్రకృతి నియమాలు. అవి ధనిక–పేద, రాజు–రైతు అనే భేదాలను చూడవు. అందుకే కవి వాటిని “సరితూకాలు” అని అభివర్ణించారు.

సంస్కృతంలో “జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుః, ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ” అని భగవద్గీత బోధిస్తుంది. పుట్టిన ప్రతి జీవికి మరణం నిశ్చయం; మరణం తర్వాత మరో జన్మ అనివార్యం. ఈ చక్రంలో శాశ్వతమైనది శరీరం కాదు, మనిషి చేసిన సత్కార్యాలు, అతని మానవీయ విలువలే. అందుకే మనసు పవిత్రంగా ఉంటే జీవితం పరిపూర్ణమవుతుంది.

జానపదంలో “పుట్టుక చేతిలో లేదు, చావు మాటలో లేదు” అనే నానుడి తరతరాలుగా వినిపిస్తోంది. పుట్టినవాడు ఒకరోజు వెళ్లిపోవడం సహజం. అయితే వెళ్లిపోయిన తర్వాత కూడా ప్రజల హృదయాల్లో నిలిచేది అతని మంచితనం, ప్రేమ, సేవాభావం మాత్రమే. మనసు లేని మనిషి నడిచే శిల వంటివాడు; మనసున్న మనిషి నలుగురి జీవితాల్లో వెలుగు నింపే దీపంలాంటివాడు.

ఈ సూక్తి మనకు ఒక మహోన్నతమైన జీవన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. పుట్టుక, చావు ప్రకృతి ప్రసాదించిన సమతుల్యతలు; కానీ ఆ రెండు ఘట్టాల మధ్య మనిషిని మహోన్నతుడిగా నిలబెట్టేది అతని మనసు, సంస్కారం, మానవత్వమే. అందుకే హృదయాన్ని నిర్మలంగా ఉంచి, ప్రేమను పంచుకుంటూ జీవించిన జీవితం మాత్రమే నిజమైన సార్థక జీవితం.