15, నవంబర్ 2026, ఆదివారం

ఏమౌతావు..?


కాదనుకోవడానికి

కాలం తీరిన

సమస్యవు కాదు


వద్దనుకోవడానికి

వదిలేసుకున్న 

బంధానివి కాదు


పంచుకోవడానికి

పెంచుకున్న

అనుబందానివి కాదు


తుంచుకోవడానికి 

తెగిపోయే

పాశానివి కాదు


మర్చిపోవడానికి

ఏమరుపాటునున్న

జ్ఞాపకానివి కాదు


గతానికి

వాస్తవానికి

తెలిసిన నువ్వెవరు..?

రెక్కల వివరణ 91

 


91.  పున్నమి

వెన్నెల

జామాకుల

సోయగాలు

 

చీకటి

చిత్రాలు...!!

 

విశ్లేషణ

ఈ ఆరు పంక్తుల్లో కవయిత్రి ఎంతో గాఢమైన భావాన్ని అత్యంత సరళమైన పదాలతో ఆవిష్కరించారు. పున్నమి వెన్నెల అనగానే మనసుకు ప్రశాంతత, పవిత్రత, ప్రకృతి సౌందర్యం గుర్తుకొస్తాయి. ఆ వెన్నెలలో మెరిసే జామాకుల సోయగాలు జీవితం అందించే మధుర క్షణాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తాయి. కానీ అదే సమయంలో “చీకటి చిత్రాలు” అనే ముగింపు జీవన సత్యాన్ని మన ముందుంచుతుంది. వెలుగు ఎంత శాశ్వతం కాదో, చీకటి కూడా అంతే సహజమని ఈ రెక్కలోని భావం తెలియజేస్తుంది.


సాహిత్య పరంగా పరిశీలిస్తే, ప్రకృతి చిత్రణను జీవిత తత్వంతో మేళవించడం తెలుగు కవిత్వానికి ఉన్న విశిష్ట లక్షణం. వెన్నెల, జామాకులు, చీకటి వంటి దృశ్యాల ద్వారా అంతర్ముఖ భావాలను ప్రతిబింబించడం అలంకార సౌందర్యానికి నిదర్శనం. అతి కొద్ది పదాలతో విస్తారమైన అనుభూతిని కలిగించే ఈ శైలి ఆధునిక సూక్తి రెక్క మంచి ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.


సామాజిక కోణంలో చూస్తే, సమాజంలో కనిపించే వెలుగు వెనుక ఎన్నో చీకటి కోణాలు దాగి ఉంటాయని ఈ పంక్తులు సూచిస్తాయి. పైకి ఆనందంగా కనిపించే కుటుంబాలు, వ్యక్తులు లేదా వ్యవస్థల వెనుక కనిపించని బాధలు, సంఘర్షణలు, అసమానతలు దాగి ఉండవచ్చు. అందుకే బాహ్య సౌందర్యాన్ని మాత్రమే కాక, అంతరంగ వాస్తవాలను కూడా గుర్తించే దృష్టి అవసరమని ఈ భావం చాటి చెబుతుంది.


చారిత్రక దృష్టితో పరిశీలిస్తే, భారతీయ సాహిత్యంలో పున్నమి వెన్నెల శుభానికి, శాంతికి, సంపూర్ణతకు చిహ్నంగా వర్ణించబడింది. అయితే ప్రతి స్వర్ణయుగం వెనుక కష్టకాలాల చీకటి కూడా ఉండేదనే సత్యాన్ని చరిత్ర ఎన్నోసార్లు నిరూపించింది. వెలుగు–చీకటి ద్వంద్వమే కాలచక్రాన్ని నడిపిస్తుందని ఈ భావం గుర్తు చేస్తుంది.


దైవభాషా పరంగా వెన్నెలను దైవానుగ్రహంగా, చీకటిని అజ్ఞానానికి ప్రతీకగా భారతీయ వేదాంతం వివరిస్తుంది. జ్ఞానరూపమైన దివ్య కాంతి మనసును ప్రకాశింపజేస్తే, మోహం మరియు అహంకారం చీకటి చిత్రాలను సృష్టిస్తాయి. కాబట్టి ఈ రెక్క మనిషిని బాహ్య సౌందర్యం దాటి ఆత్మజ్యోతిని అన్వేషించమని పరోక్షంగా ఆహ్వానిస్తుంది.


ఈ సూక్ష్మ రెక్క ప్రకృతి సోయగాల వెనుక దాగి ఉన్న జీవన తత్వాన్ని, సమాజపు అంతరంగ చిత్రాలను, చరిత్ర చెప్పిన నిజాలను, ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని ఏకకాలంలో ఆవిష్కరిస్తూ పాఠకుని ఆలోచనలను మరింత లోతుకు తీసుకెళ్లే భావగర్భిత కవితగా నిలుస్తుంది.

14, నవంబర్ 2026, శనివారం

రెక్కల వివరణ 90

 


90.  జీవితమంటే

      పోరాటమే

      బంధాలన్నీ

      బహుదూరమే 

 

      అలల

      కలలే అన్నీ...!!

 

విశ్లేషణ:

ఈ రెక్కలోని భావం జీవితం యొక్క నిరంతర పోరాట స్వభావం, బంధాల నాజూకుతనం మరియు కలల తాత్కాలికతను తాత్వికంగా, జానపదంగా, సామాజికంగా మిళితం చేసి చూపిస్తుంది. “జీవితమంటే పోరాటమే” అనే పంక్తి జీవితం ఒక సాఫీ ప్రయాణం కాదని, అది ప్రతీ క్షణం సవాళ్లతో, సంఘర్షణలతో నిండిన యుద్ధభూమిలాంటిదని సూచిస్తుంది. మనిషి తన అవసరాలు, ఆశలు, బాధ్యతల మధ్య నిరంతరం పోరాడుతూ ముందుకు సాగాల్సి వస్తుందన్న జీవన సత్యాన్ని ఇది స్పష్టం చేస్తుంది.


జానపద దృష్టిలో చూస్తే, గ్రామీణ జీవితం ఎప్పుడూ శ్రమతో కూడిన పోరాటమే. రైతు వర్షం కోసం, కూలీ పని కోసం, కుటుంబం జీవనోపాధి కోసం రోజూ పోరాడుతూనే ఉంటారు. ఈ పోరాటంలోనే జీవితం అర్థం పొందుతుంది. అదే సమయంలో “బంధాలన్నీ బహుదూరమే” అనే పంక్తి, ఒకప్పుడు దగ్గరగా ఉన్న అనుబంధాలు కూడా జీవన ఒత్తిడులు, వలసలు, అవసరాల కారణంగా ఎలా దూరమవుతున్నాయో సున్నితంగా సూచిస్తుంది. పల్లె బంధాలు కూడా కాలంతో పాటు దూరంగా మారుతున్న వాస్తవాన్ని ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది.


చారిత్రకంగా చూస్తే, మానవ నాగరికత మొత్తం పోరాటాల ఫలితమే. ఆకలి మీద పోరాటం, ప్రకృతి మీద పోరాటం, సామాజిక అసమానతల మీద పోరాటం—ఇవి మనిషిని ముందుకు నడిపించాయి. అదే సమయంలో సామ్రాజ్యాల విస్తరణ, వలసలు, ఆధునికీకరణ—ఇవి బంధాలను దూరం చేశాయి. ఈ చారిత్రక ప్రవాహాన్ని ఈ రెక్క సంక్షిప్తంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.


సామాజికంగా “అలల కలలే అన్నీ” అనే చివరి పంక్తి అత్యంత తాత్వికమైన భావనను ఇస్తుంది. అలలు ఎలా తీరాన్ని తాకి మళ్లీ వెనక్కి వెళతాయో, కలలు కూడా అలా వచ్చి పోతూ ఉంటాయని ఇది సూచిస్తుంది. మనిషి ఆశలు, కోరికలు, కలలు—ఇవి తాత్కాలికమైనవి, నిరంతరం మారుతూ ఉండేవి. వాటిని పట్టుకుని జీవించడం కంటే, వాటి ప్రవాహాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం అనే సందేశం ఇందులో ఉంది.


ఈ రెక్క, జీవితం ఒక పోరాట యాత్ర అని చెబుతూ, బంధాల దూరతను, కలల తాత్కాలికతను కలిపి మనిషి జీవితంలోని అస్థిరతను తాత్వికంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.

13, నవంబర్ 2026, శుక్రవారం

రెక్కల వివరణ 89

 


89.  శుభాలకు అక్కర్లేని 

      చుట్టరికం

      అశుభాలకు

      అవసరమా...!

 

      లెక్కలు

      సరిజేయబడును...!!

 

విశ్లేషణ:

ఈ రెక్కలోని భావం మానవ సంబంధాల్లోని ద్వంద్వ ప్రమాణాలు, అవసరానుసారంగా మారే బంధుత్వ స్వభావం మరియు చివరికి సమయమే అన్నిటినీ సరిచేసే న్యాయాన్ని తాత్వికంగా, వ్యంగ్యంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. “శుభాలకు అక్కర్లేని చుట్టరికం అశుభాలకు అవసరమా...!” అనే పంక్తి అత్యంత గాఢమైన సామాజిక పరిశీలనను సూచిస్తుంది. సంతోష సమయాల్లో దూరంగా ఉండే బంధాలు, కష్టకాలంలో మాత్రమే గుర్తుకొచ్చే తీరు—ఇది ఆధునిక సంబంధాల్లో కనిపించే విరుద్ధతను స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.


జానపద దృష్టిలో చూస్తే, పల్లె జీవితంలో చుట్టరికం అనేది ఎప్పుడూ సమగ్రంగా ఉండేది. శుభమూ, అశుభమూ రెండింటిలోనూ బంధువులు కలసి ఉండేవారు. కానీ కాలక్రమేణా నగరీకరణ, వ్యక్తిగత జీవనశైలి, పనిబిజీ—ఇవి బంధాల మధ్య దూరాన్ని పెంచాయి. అందుకే ఈ రెక్క “అవసరానికి మాత్రమే గుర్తుకొచ్చే చుట్టరికం” అనే వాస్తవాన్ని ప్రశ్నిస్తుంది. ఇది పాత గ్రామీణ సమతుల్య సంబంధ వ్యవస్థకు ఒక స్మృతిలా నిలుస్తుంది.


చారిత్రకంగా చూస్తే, భారతీయ సమాజంలో కుటుంబం, బంధుత్వం అత్యంత ముఖ్యమైన సామాజిక నిర్మాణాలు. శుభకార్యాలు, దుఃఖసమయాలు రెండింటిలోనూ కుటుంబం ఒక కేంద్రంగా ఉండేది. కానీ ఆధునిక కాలంలో వ్యక్తిగతత పెరిగిన తర్వాత ఈ సమీకరణ మారిపోయింది. ఈ చారిత్రక మార్పును రెక్క ఒక సంక్షిప్త వ్యంగ్య రూపంలో చూపిస్తుంది.


సామాజికంగా “లెక్కలు సరిజేయబడును...!!” అనే ముగింపు పంక్తి ఒక తాత్విక న్యాయ భావనను సూచిస్తుంది. ఇక్కడ లెక్కలు అంటే కేవలం ఆర్థిక లెక్కలు కాదు, సంబంధాల లెక్కలు, ఇచ్చిపుచ్చుకున్న భావోద్వేగాల సమతుల్యత. సమయం అన్నిటినీ సరిచేస్తుంది అనే విశ్వాసం ఇందులో ఉంది. ఎవరు ఎప్పుడు ఎంత ఇచ్చారు, ఎంత తీసుకున్నారు అన్నది కాల ప్రవాహంలో తేలిపోతుందన్న భావనను ఇది వ్యక్తం చేస్తుంది.


ఈ రెక్క అవసరానుసారంగా మారే బంధుత్వాల వాస్తవాన్ని ప్రశ్నిస్తూ, సమయం అన్నిటికీ న్యాయం చేస్తుందనే తాత్విక విశ్వాసాన్ని సున్నితంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.

 


12, నవంబర్ 2026, గురువారం

తత్వం పై ప్రతాప్ కత్తిమండ సమీక్ష

 


నా రెక్కల పుస్తకం తత్వం గురించి అద్భుతంగా రాసిన కత్తిమండ ప్రతాప్ గారికి, ప్రచురించిన గోదావరి పత్రిక సాహితీ యాజమాన్యానికి మనఃపూర్వక ధన్యవాదాలు..


*అలతి పదాల్లో అనంత జీవన తత్వం- మంజు యనమదల సృజనకు తాత్విక విహంగయానం*

*_తత్వం ( రెక్కలు) - ఆలోచనల ఆకాశంలో విహరించే భావపక్షుల సమూహం_* .

**********

తెలుగు సాహిత్యం నిరంతరం కొత్త భావప్రక్రియలను ఆవిష్కరిస్తూ తన సృజనాత్మక వైశాల్యాన్ని విస్తరించుకుంటూనే ఉంది. ఆ ప్రయాణంలో సంప్రదాయ ప్రక్రియలకు భిన్నంగా, స్వీయ ఆలోచనా రూపానికి సరికొత్త శిల్పాన్ని సమకూర్చిన రచనలు చాలా అరుదుగా దర్శనమిస్తాయి. అలాంటి అరుదైన సాహిత్య ప్రయోగమే మంజు యనమదల గారి "తత్వం …( రెక్కలు)"

రెక్కలు ...చదివిన తరువాత ఇది కవిత్వ సంపుటి కాదు. ఇవి జీవితాలు అని  అర్ధం అవుతుంది .  జీవితం తనను తాను అక్షరాల్లో దర్శించుకున్న భావదర్శిని. ప్రతి "రెక్క" ఒక చిన్న వాక్యం మాత్రమే. కానీ దాని వెనుక నిలిచిన అనుభవం, పరిశీలన, జీవనజ్ఞానం, తాత్విక దృష్టి మాత్రం విస్తారమైనవి.

సుగంబాబు గారు "రెక్కలు"  తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక స్వతంత్ర ప్రక్రియకు రూపం ఇచ్చారు. వారి రెక్కల ప్రక్రియ నుండి వెలువడిన మంజు యనమదల గారి రెక్కలు హైకూ లాగా ప్రకృతి పరిమితిలో కాదు. నానీలలా చమత్కారంలో కాదు. సూక్తుల్లా కేవలం నీతిని బోధించడంలో కాదు. ఆమె "రెక్కలు" జీవితం అనే అనంతాకాశంలో స్వేచ్ఛగా విహరించే భావపక్షులు.

ఈ సంపుటిలో బంధాలు, బాధ్యత, కాలం, మానవత్వం, స్వార్థం, విజయం, మనస్తత్వం, అనుబంధాలు, మౌనం, ప్రేమ, విలువలు ఇలా ప్రతి అంశం జీవన అనుభవాల గర్భం నుండి వెలువడిన తాత్విక మణిగా కనిపిస్తుంది.

" వద్దనుకునే

బంధాలు

విదిలించుకోలేని

పాశాలు


మనసు

సున్నితమైనది..!!”

అనే రెక్కలో రచయిత్రి బంధాల బలాన్ని చెప్పడానికి పెద్ద సిద్ధాంతాల అవసరం లేకుండా, కేవలం నాలుగు పంక్తులతో మానవ హృదయ నిర్మాణాన్ని ఆవిష్కరించారు. మనిషి బంధాలను వదులుకోలేకపోవడం బలహీనత కాదని, అది మనసు సున్నితత్వానికి నిదర్శనమని ఈ చిన్న భావంలోనే చెప్పడం రచయిత్రి అంతర్ముఖ దృష్టికి నిదర్శనం.

అలాగే,

" బాధ్యత

లేదు

బంధాలు 

అవసరమే


కొందరు 

పరాన్న జీవులు..!!"

అనే రెక్క ఆధునిక సంబంధాలపై తీవ్రమైన సామాజిక వ్యాఖ్య. ఇక్కడ విమర్శలో ఆవేశం లేదు. వ్యంగ్యంలో కఠినత్వం లేదు. కానీ ఒక సామాజిక సత్యాన్ని అత్యంత పదునుగా పాఠకుని ముందుంచే రచనా సామర్థ్యం ఉంది. అవసరం తీరిన తర్వాత సంబంధాలను మరచిపోయే మనస్తత్వాన్ని రచయిత్రి ఒక్క పదబంధంతో నిలదీస్తారు.

" *ఆకాశంలో చుక్కలు చూడడం సులువే*

*లెక్కలేయడమే బహుకష్టం*

*నీటి మీది రాతలు..."*

అని చెప్పినప్పుడు, మాటలకూ చేతలకూ మధ్యనున్న అంతరాన్ని ఎంతో సృజనాత్మకంగా ప్రతీకీకరించారు. జీవితం గురించి మాట్లాడటం సులభం; ఆచరించడం కష్టం అనే తాత్విక సత్యాన్ని "నీటి మీద రాతలు" అనే ప్రతీక ద్వారా శాశ్వత భావంగా నిలబెట్టారు.

మరో రెక్కలో...

" *ఆట ఆడాలి*

*వేట కొనసాగించాలి*

*గెలుపుదే పైచేయి..."*

అనే భావం కేవలం పోటీని కాదు. నిరంతర ప్రయత్నాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. జీవితం ఒక ఆట మాత్రమే కాదు. లక్ష్యం కోసం జరిగే వేట కూడా అని చెప్పడం ద్వారా రచయిత్రి విజయాన్ని అదృష్టంతో కాదు. పట్టుదలతో అనుసంధానిస్తారు.

మంజు యనమదల గారి రచనల్లో కనిపించే అతి పెద్ద విశిష్టత సరళతలోని గాంభీర్యం. పదాలు చాలా సాధారణమైనవే. కానీ భావాలు అత్యంత లోతైనవి. అలంకారాల ప్రదర్శన, సంస్కృత భారాలు, కృత్రిమ పద విన్యాసాలు ఎక్కడా కనిపించవు. చదివిన వెంటనే అర్థమవుతాయి; కానీ ఆలోచించడం ప్రారంభించిన తరువాత వాటి అంతరార్థం మరింత విస్తరిస్తుంది.

ఆమె భాషలో ఒక మౌన సంగీతం ఉంటుంది. వాక్యాల్లో ఒక సహజ ప్రవాహం ఉంటుంది. ఎక్కడా ఉపదేశ ధోరణి లేదు. అయినప్పటికీ ప్రతి రెక్క ఒక జీవన పాఠమై నిలుస్తుంది.

కవయిత్రిగా మంజు యనమదల గారు భావాన్ని కవిత్వంగా మార్చగలరు. రచయిత్రిగా అనుభవాన్ని అక్షరంగా మలచగలరు. విశ్లేషకురాలిగా సమాజాన్ని సూక్ష్మంగా పరిశీలించగలరు. సమీక్షకురాలిగా మానవ ప్రవర్తనను తీర్పు ఇవ్వకుండా అర్థం చేసుకోమని సూచించగలరు. అందుకే ఆమె రచనలు ఒకేసారి సాహిత్యానికీ, తత్వానికీ, జీవితానికీ మధ్య వారధిలా నిలుస్తాయి.

ఈ సంపుటి చదువుతున్నప్పుడు వేమన గుర్తుకు వస్తాడు. (కానీ మంజు యనమదల గారు వేమనను అనుకరించరు.) ఆమె స్వరమే ఆమెది. ఆధునిక జీవితాన్ని ఆధునిక మనస్తత్వంతో పరిశీలించిన కొత్త తాత్విక స్వరం. అందుకే ఆమె "రెక్కలు" పాత సూక్తుల ప్రతిధ్వని కావు. నేటి కాలం గుండె చప్పుళ్లు.

ప్రతి రెక్కలో రచయిత్రి జీవితాన్ని న్యాయస్థానంలో నిలబెట్టరు. జీవితంతో సంభాషిస్తారు. మనిషిని విమర్శించరు. అతని మనసును అర్థం చేసుకుంటారు. సమాజాన్ని నిందించరు. సమాజానికి అద్దం పడతారు. అదే ఆమె రచనల గొప్పతనం.


"తత్వం – రెక్కలు" కేవలం ఒక పుస్తకం కాదు. ఇది ఆలోచనల ఆకాశంలో విహరించే భావపక్షుల సమూహం. ప్రతి రెక్క ఒక ప్రశ్న. ప్రతి రెక్క ఒక అనుభవం. ప్రతి రెక్క ఒక జీవన దర్శనం.


కవిత్వం అంటే అలంకారాల ఆర్భాటం కాదని, భావమే అసలైన అందమని మంజు యనమదల గారి రచనలు నిరూపిస్తాయి. 

ఒక్క నాలుగు పంక్తుల్లో చెప్పగలగడం, ఒక్క భావంలో ఒక జీవితాన్ని బంధించడం, ఒక్క ప్రతీకతో సమాజాన్ని ప్రతిబింబించడం మంజు గారి రచనా సామర్థ్యానికి నిదర్శనం.

ఆమె రచనలు చదువుతున్నప్పుడు ఎక్కడా బలవంతపు తాత్వికత కనిపించదు. సహజంగా పుట్టిన ఆలోచనలే అక్షరాలుగా రూపాంతరం చెందిన భావన కలుగుతుంది.

మనిషిని పరిశీలించడం ఒక కళ. సమాజాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ఒక విజ్ఞానం. వాటిని కొద్దిపాటి పదాల్లో వ్యక్తీకరించడం ఒక సాధన.మంజు యనమదల గారు ఈ మూడు లక్షణాలను సమన్వయం చేసిన రచయిత్రి.


తెలుగు సాహిత్యంలో "రెక్కలు" అనే ప్రక్రియలో  అలతి పదాల్లో అనంత తత్వాన్ని నిక్షిప్తం చేసిన మంజు యనమదల గారు సమకాలీన సాహిత్యంలో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని నిర్మించుకున్నారని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు. ఆమె కలం ఇంకా మరిన్ని భావరెక్కలు తొడిగి తెలుగు సాహిత్యాకాశంలో మరింత ఎత్తుకు ఎగరాలని, ఆమె అక్షరాలు మరిన్ని తరాలకు ఆలోచనను, అనుభూతిని, మానవీయ విలువలను అందించాలని ఆకాంక్షిస్తూ ఈ భావసంపుటికి హృదయపూర్వక సాహిత్యాభినందనలు.


కళారత్న  *కత్తిమండ ప్రతాప్ కుమార్*  

ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి పూర్వ సభ్యులు 

పద్మభూషణ్ బోయి భీమన్న కవి ప్రభుత్వ జీవిత సాఫల్య పురస్కార గ్రహీత 

మహాకవి గుర్రం జాషువా కవి ప్రభుత్వ పురస్కార గ్రహీత 

ప్రభుత్వ ఉగాది పురస్కార గ్రహీత 

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సాహిత్య అకాడమి పురస్కార గ్రహీత 

చైర్మన్ – శ్రీ శ్రీ కళావేదిక

*9000343095*

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
 

కబుర్లు కాకరకాయలు © 2008. Template Design By: SkinCorner