ఏళ్ల తరబడి
గుర్తుకురాని
అనుబంధాలు
అత్యవసరంగా
ఆప్యాయతలు
కురిపిస్తున్నాయెందుకో?
గడిచిన
ఇన్ని దశాబ్దాలలో
కనీసం ఓసారైనా
పుష్కరాలకు పిండం పెట్టడం
చేతగాని మన చేతులకు
ఇప్పుడు..
పాలరాతి మండపాలు
కట్టేయాలన్న తపనెందుకో?
ఆనాటి నుండి ఈనాటి వరకు
రక్త సంబంధాల దయే
మన తిండికి
ఆధారమైనదని మరిచి
దాష్టీకం చేయాలని
ఉత్సాహంగా ఉవ్విళ్లూరుతుంటే
కాలం చూస్తూ ఊరికే వుండదు
ఎంత తిన్నా తీరని ధనదాహానికి
మూల్యం చెల్లించక తప్పదు..!!
12. నిత్య సంఘర్షణ
మిగిలేవుంది
నిరంతరాన్వేషణా
క్రమంలో
యాంత్రికతే
జీవనమిప్పుడు...!!
విశ్లేషణ:
“నిత్య సంఘర్షణ మిగిలేవుంది – నిరంతరాన్వేషణా క్రమంలో; యాంత్రికతే జీవనమిప్పుడు...!!”
ఈ భావకవిత ఆధునిక మానవ జీవితానికి సజీవ చిత్రపటం. విజ్ఞాన విస్ఫోటనాలు, సాంకేతిక ప్రగతి, భౌతిక సౌకర్యాలు ఎన్నో రెట్లు పెరిగినా, మనిషి మనసుకు మాత్రం ప్రశాంతత దొరకడం లేదు. ఒక కోరిక తీరగానే మరో కోరిక జన్మిస్తోంది. ఒక లక్ష్యం చేరుకోగానే ఇంకొక శిఖరం కనిపిస్తోంది. ఈ “నిరంతరాన్వేషణ” అనే అంతులేని పరుగు మధ్య మనిషి జీవితంలో “నిత్య సంఘర్షణ” శాశ్వత సహచరిగా మారిపోయిందని కవి హృద్యంగా తెలియజేస్తున్నారు.
సంస్కృతంలో “న జాతు కామః కామానాం ఉపభోగేన శామ్యతి” అనే సుభాషితం ఉంది. అంటే, కోరికలను అనుభవించడం వల్ల అవి తీరిపోవు; మరింత పెరుగుతూనే ఉంటాయి. ఇదే భావం ఈ కవితలో అంతర్లీనంగా ప్రతిధ్వనిస్తుంది. భౌతిక సాధనల కోసం పరితపించే మనిషి, తన ఆత్మసంతృప్తిని మాత్రం మరచిపోతున్నాడు. ఫలితంగా జీవితం అనుభూతుల ప్రవాహంగా కాకుండా యంత్రం నడిచినట్లు ఒకే గాడిలో పయనించే యాంత్రిక ప్రక్రియగా మారుతోంది.
జానపద జీవితంలో కోడి కూయగానే లేచి పొలంలోకి వెళ్లే రైతు కష్టపడినా, సాయంత్రం కుటుంబంతో కలిసి నవ్వుకునే సమయం ఉండేది. చెట్టు నీడలో విశ్రాంతి ఉండేది. పల్లె బాటలో పలకరింపులు ఉండేవి. కానీ నేటి పట్టణ జీవనంలో గడియారం ముళ్ల వెంట పరుగెత్తే మనిషికి తనతో తాను మాట్లాడుకునే తీరిక కూడా లేకుండా పోయింది. చేతిలో అత్యాధునిక పరికరాలు ఉన్నా, హృదయంలో ఆత్మీయత తగ్గిపోతోంది.
ఈ సూక్తి మనకు ఒక విలువైన హెచ్చరికను అందిస్తుంది. అన్వేషణ అవసరమే, కానీ ఆ అన్వేషణలో మనిషితనాన్ని కోల్పోకూడదు. సంఘర్షణ సహజమే, కానీ అది జీవితాన్నే యాంత్రికంగా మార్చకూడదు. నిజమైన విజయం సంపదలో కాదు, మనశ్శాంతిలో ఉంది; నిజమైన అభివృద్ధి వేగంలో కాదు, విలువల్లో ఉంది. యంత్రాల మధ్య జీవించినా, హృదయం మాత్రం మానవత్వపు స్పందనను కోల్పోకూడదనే మహోన్నత జీవనదర్శనాన్ని ఈ చిన్న రెక్క మన ముందుంచుతుంది.
11. శుభ్రత
పరిసరాల్లో
అశుభ్రత
మనసుల్లో
ఆకాశ హర్మ్యాల
సంప్రదాయం...!!
విశ్లేషణ:
“శుభ్రత పరిసరాల్లో – అశుభ్రత మనసుల్లో; ఆకాశ హర్మ్యాల సంప్రదాయం...!!”
ఈ సూక్తి ఆధునిక నాగరిక సమాజంలోని బాహ్య ఆర్భాటాన్ని, అంతరంగంలోని విలువల క్షీణతను అత్యంత పదునైన వ్యంగ్యంతో ప్రతిబింబిస్తుంది. నేటి మనిషి తన ఇంటిని, పరిసరాలను, కార్యాలయాలను అత్యంత శుభ్రంగా ఉంచడానికి శ్రద్ధ చూపుతున్నాడు. కానీ అదే సమయంలో అసూయ, ద్వేషం, స్వార్థం, కపటం వంటి మలినాలను మనసులో దాచుకొని జీవిస్తున్నాడు. ఈ వైరుధ్యాన్నే కవి “శుభ్రత పరిసరాల్లో – అశుభ్రత మనసుల్లో” అనే పంక్తుల ద్వారా హృద్యంగా ఆవిష్కరించారు.
సంస్కృతంలో “మన ఏవ మనుష్యాణాం కారణం బంధమోక్షయోః” అనే సూక్తి మనసే మానవుని ఉన్నతికి, పతనానికి మూలమని బోధిస్తుంది. అలాగే “శౌచం బాహ్యం న తు చిత్తశుద్ధిః” అనే భావం బాహ్య పరిశుభ్రత కంటే అంతరంగ పవిత్రతే గొప్పదని తెలియజేస్తుంది. గోడలు పాలరాతితో మెరిసినా, హృదయం మలినంతో నిండిపోతే ఆ వైభవం వ్యర్థమే.
జానపద జీవితంలో పూరిపాకలో నివసించే రైతు తన మట్టి చేతులతోనే అతిథికి అన్నం పెట్టి ఆత్మీయతను పంచుతాడు. మరోవైపు ఆకాశాన్ని తాకే హర్మ్యాల్లో నివసించే కొందరు పొరుగువారి పేర్లు కూడా తెలియని నిర్లిప్త జీవితం గడుపుతారు. ఇక్కడ కవి “ఆకాశ హర్మ్యాల సంప్రదాయం” అనే పదబంధంతో భవనాల ఎత్తును కాదు, మానవ సంబంధాల పతనాన్ని సూచిస్తున్నారు.
ఈ భావకవిత సమాజానికి ఒక గంభీరమైన హెచ్చరికను అందిస్తుంది. ఇంటి ప్రాంగణాన్ని శుభ్రం చేసినంత శ్రద్ధతో మన హృదయాన్ని కూడా శుభ్రపరచాలి. ఎందుకంటే నిజమైన నాగరికత సిమెంటు గోడల్లో కాదు, సంస్కారవంతమైన మనసుల్లో ఉంటుంది. మనసు నిర్మలమైతేనే సమాజం సుందరమవుతుంది; లేకపోతే ఆకాశ హర్మ్యాల మధ్య కూడా మానవత్వం అనాథగానే మిగిలిపోతుంది.
10. కోట్లకు అధిపతులు
కొందరు
మనిషితనమే
శూన్యం
కుసంస్కారానికి
వయసుతో పనిలేదు...!!
విశ్లేషణ:
“కోట్లకు అధిపతులు కొందరు – మనిషితనమే శూన్యం; కుసంస్కారానికి వయసుతో పనిలేదు...!!”
ఈ సూక్తి ఆధునిక సమాజంలోని విలువల క్షీణతను అద్దంలా ప్రతిబింబిస్తుంది. సంపద, అధికారం, ఆస్తులు మనిషికి బాహ్య వైభవాన్ని అందించగలవు గానీ, మానవత్వాన్ని కొనివ్వలేవు. కోట్లకు అధిపతిగా ఎదిగిన వ్యక్తి హృదయంలో కరుణ, దయ, సహనం, సంస్కారం లేకపోతే అతని ఐశ్వర్యం శూన్యానికి సమానమే. అందుకే కవి “మనిషితనమే శూన్యం” అనే ఒక్క పాదంతో ధనసంపద కంటే గుణసంపద గొప్పదని సూటిగా చాటిచెప్పారు.
సంస్కృతంలో “విద్యా దదాతి వినయం, వినయాద్ యాతి పాత్రతామ్” అనే సూక్తి ప్రసిద్ధి. విద్య, సంపద, హోదా అన్నింటికీ మించినది వినయం, సద్గుణం. అలాగే “గుణో భూషణముత్తమమ్” అనే వాక్యం నిజమైన ఆభరణం బంగారం కాదని, గుణగణాలేనని స్పష్టం చేస్తుంది.
జానపదంలో కూడా “ధనం ఉన్నవాడే గొప్పవాడు కాదు, ధర్మం ఉన్నవాడే పెద్దవాడు” అనే నానుడి తరతరాలుగా వినిపిస్తూ వస్తోంది.
“కుసంస్కారానికి వయసుతో పనిలేదు” అనే చివరి పాదం మరింత ఆలోచింపజేస్తుంది. వృద్ధాప్యం వచ్చినంత మాత్రాన విజ్ఞానం వస్తుందని చెప్పలేం; చిన్నవాడైనా సంస్కారవంతుడై ఉండవచ్చు, పెద్దవాడైనా దురహంకారంతో ప్రవర్తించవచ్చు. వయసు అనేది కేవలం కాలగణన మాత్రమే, సంస్కారం అనేది వ్యక్తి అంతరంగాన్ని ప్రతిబింబించే విలువ.
ఈ భావకవిత సమాజానికి ఒక గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది. ధనం మనిషిని ధనవంతుడిని చేయవచ్చు; కానీ మానవత్వమే అతన్ని మహోన్నతుడిని చేస్తుంది. సంస్కారం లేని ఐశ్వర్యం పూలులేని తోట వంటిది; దయ, వినయం, సద్గుణాలతో నిండిన హృదయమే నిజమైన సంపద.
Template by:
