రెక్కకు కథ 1

 1.  వద్దనుకునే

    బంధాలు

    విదిలించుకోలేని

    పాశాలు

 

    మనసు 

    సున్నితమైనది...!!

ఈ రెక్కకు మంత్రిప్రగడ మార్కండేయులు గారు రాసిన చిన్న కథను ఇక్కడ చదివి మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.  

మనఃపూర్వక ధన్యవాదాలు మంత్రిప్రగడ మార్కండేయులు గారు..

కథ..

ఋణానుబంధం..!!

ఆ రోజు సాయంత్రం అరవింద్‌ పిల్లలతో కలిసి ఇంటి ముందున్న వేపచెట్టు కింద కూర్చున్నాడు. చిన్న మనవరాలు అక్కడే ఆడుకుంటూ ఉండగా, సీతమ్మ వంటింట్లోకి వెళ్లి అందరికీ టీ తీసుకొచ్చింది.

“నాన్నమ్మా… ఈ ఇల్లు చాలా బాగుంది. మనం ఇక్కడే ఉండిపోవచ్చా?” అని మనవరాలు అమాయకంగా అడిగింది.

సీతమ్మ నవ్వింది.

“ఇది నీ నాన్న ఇల్లు కూడా కదమ్మా!”

అరవింద్‌ ఆ మాట విని తల్లి వైపు చూశాడు.

కొద్దిసేపు ఏమీ మాట్లాడలేదు.

తర్వాత మెల్లగా అన్నాడు—

“అమ్మా… నిన్ను ఈ ఇంటి నుంచి తీసుకెళ్లాలని అనుకున్నాను. కానీ ఇప్పుడు అర్థమైంది. నువ్వు ఈ ఇంటిని వదలలేకపోవడం కాదు… ఈ ఇల్లు నిన్ను వదలడం లేదు.”

సీతమ్మ చిరునవ్వు నవ్వింది.

“ఇల్లు కాదు నాన్నా… జ్ఞాపకాలు.”

అరవింద్‌ తల్లి పక్కన కూర్చున్నాడు. ఆమె చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకున్నాడు.

“నేను దూరంగా ఉన్నా… ఇక నుంచి నువ్వు ఒంటరిగా ఉన్నట్టు అనిపించకుండా చూస్తాను.”

“అంతే చాలు,” అంది సీతమ్మ.

ఆ మాటతో ఇద్దరి మధ్య మిగిలిన దూరం కూడా కరిగిపోయింది.

రాత్రి అరవింద్‌ పిల్లలను తీసుకుని వెళ్లేటప్పుడు గుమ్మం దగ్గర ఆగి ఒక్కసారి వెనక్కి చూశాడు. సీతమ్మ గుమ్మంలో నిలబడి ఉంది. ఆమె ముఖంలో ఎప్పటిలా ఒంటరితనం లేదు.

కారు కదిలింది.

వేపచెట్టు ఆకులు గాలికి కదిలాయి.

సీతమ్మ లోపలికి వెళ్లి భర్త ఫోటో ముందు దీపం వెలిగించింది. కాసేపు ఆ ఫోటోను చూస్తూ నిలబడి, నెమ్మదిగా అంది—

“మన కొడుకు మారిపోయాడు.”

ఆమె కళ్లలో నీళ్లు మెరిశాయి. కానీ ఈసారి అవి బాధ కన్నీళ్లు కావు.

కొన్ని బంధాలు మనకు బాధ కలిగిస్తాయి.

కొన్ని బంధాల నుంచి దూరంగా వెళ్లాలనిపిస్తుంది.

అయినా మనసు వాటిని పూర్తిగా వదులుకోదు.

ఎందుకంటే మనిషి బంధాలను మాత్రమే కాదు—ఆ బంధాల్లో దాచుకున్న జ్ఞాపకాలను కూడా ప్రేమిస్తాడు.

సీతమ్మ దీపాన్ని ఆర్పకుండా గదిలోకి వెళ్లింది.

బయట వేపచెట్టు ఆకులు ఇంకా కదులుతూనే వున్నాయి.

రెక్కల వివరణ 34

 

34.  చెప్పుకోవడానికే

అన్నీ

చేతికి 

అందేవి కాదు

 

మానవ

సంబంధాలు...!!

విశ్లేషణ:

“చెప్పుకోవడానికే అన్నీ – చేతికి అందేవి కాదు; మానవ సంబంధాలు...!!”

ఈ భావకవిత మానవ సంబంధాల స్వరూపాన్ని అత్యంత సరళంగా, కానీ గంభీరమైన తాత్త్వికతతో ఆవిష్కరిస్తుంది. ప్రపంచంలో కొన్ని విషయాలు మాటల్లో చెప్పుకోవడానికి ఎంతో అందంగా అనిపించినా, ఆచరణలో వాటిని పొందడం అంత సులభం కాదు. ముఖ్యంగా మానవ సంబంధాలు కొనుగోలు చేసే వస్తువులు కావు; అవి నమ్మకం, ప్రేమ, త్యాగం, పరస్పర గౌరవం అనే విలువలతో నిర్మితమయ్యే అమూల్యమైన అనుబంధాలు.

సంస్కృతంలో “స్నేహో న క్రయవిక్రయః” అనే సూక్తి ఉంది. అంటే, స్నేహం అనేది కొనుక్కునే వస్తువు కాదు. అలాగే “హృదయం హృదయేనైవ జయతే” అనే భావం, హృదయాన్ని గెలవగలిగేది మరో హృదయమేనని తెలియజేస్తుంది. సంపదతో మనుషులను దగ్గరకు రప్పించవచ్చు, కానీ నిజమైన ఆత్మీయతను మాత్రం సంపాదించలేం.

జానపదంలో “డబ్బుతో ఇల్లు కట్టొచ్చు, మనసులు కట్టలేం”, “చెట్టు నీడను నాటలేం, పెంచుకోవాలి” అనే నానుడులు ఇదే జీవిత సత్యాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తాయి. ఆప్యాయతతో నాటిన బంధం వటవృక్షంలా తరతరాలకు నీడనిస్తుంది. స్వార్థంతో ఏర్పడిన సంబంధం వర్షంలో కరిగిపోయే ఇసుకగోడలా క్షణాల్లో కూలిపోతుంది.

ఈ సూక్తి మనకు అందించే సందేశం ఎంతో విలువైనది. మానవ సంబంధాలు మాటలతో నిలవవు, మనసులతో నిలుస్తాయి. చెప్పుకోవడం సులభం; నిలబెట్టుకోవడం కష్టం. ప్రేమ, విశ్వాసం, క్షమ, పరస్పర ఆదరణ ఉన్న చోటే నిజమైన అనుబంధాలు పుడతాయి. అందుకే జీవితంలో సంపద కంటే సత్సంబంధాలే గొప్ప సంపద అని ఈ భావకవిత హృదయాన్ని హత్తుకునే రీతిలో గుర్తుచేస్తుంది.

రెక్కల వివరణ 33

 

 

33.  క్షణాలను

గుప్పిట బంధించలేము

సమయపాలన

అవసరమే

 

కాలమెప్పుడూ

మన చుట్టం కాదు...!!

విశ్లేషణ:

“క్షణాలను గుప్పిట బంధించలేము – సమయపాలన అవసరమే; కాలమెప్పుడూ మన చుట్టం కాదు...!!”

ఈ భావకవిత కాలతత్వాన్ని, సమయ విలువను, మానవ జీవితపు అనిత్యతను అత్యంత సంక్షిప్తంగా, గంభీరంగా ప్రతిపాదిస్తుంది. గుప్పిట్లో ఇసుకను బిగిగా పట్టుకుంటే అది వేళ్ల సందుల గుండా జారిపోయినట్లే, గడిచిపోయిన క్షణాన్ని తిరిగి బంధించడం ఎవరి వల్లా సాధ్యం కాదు. అందుకే ప్రతి క్షణాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవాలనే జీవన సందేశాన్ని కవి ఎంతో సూటిగా అందించారు.

సంస్కృతంలో “కాలః క్రీడతి గచ్చత్యాయుః” అనే సూక్తి కాలం తన గమనంలో సాగిపోతూనే ఉంటుందని, మనిషి ఆయుష్షు మాత్రం క్షణక్షణం కరిగిపోతుందని బోధిస్తుంది. అలాగే “శుభస్య శీఘ్రమ్” అనే వాక్యం మంచి పనిని వాయిదా వేయకుండా వెంటనే చేయాలని సూచిస్తుంది. కాలం ఎవరినీ ఎదురుచూడదు; అది రాజును, రంకును ఒకే తీరుగా ముందుకు నడిపిస్తుంది.

జానపదంలో “గడిచిన గడియారం తిరిగి రాదు”, “విత్తే కాలంలో విత్తని రైతు కోతకాలంలో పశ్చాత్తాపపడతాడు” అనే నానుడులు సమయపాలన యొక్క ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తాయి. పనిని సరైన సమయంలో పూర్తి చేసినవారే విజయాన్ని అందుకుంటారు; ఆలస్యం చేసినవారికి మిగిలేది విచారమే.

“కాలమెప్పుడూ మన చుట్టం కాదు” అనే చివరి పాదం ఈ సూక్తికి పరమార్థాన్ని అందిస్తుంది. కాలం మన స్నేహితుడిగా నిలవదు, మన కోసం ఆగదు, మన కోరికలకు తలవంచదు. అది తన ధర్మాన్ని నిర్విరామంగా నిర్వర్తిస్తుంది. కాబట్టి కాలాన్ని గెలవాలని కాదు, కాలానికి అనుగుణంగా మన జీవితాన్ని క్రమబద్ధంగా మలచుకోవాలని ఈ భావకవిత ఉపదేశిస్తుంది.

ఈ సూక్తి మనకు అందించే శాశ్వత సందేశం ఏమిటంటే – క్షణాలను నిలిపివేయడం అసాధ్యం, కానీ వాటిని సార్థకం చేయడం మన చేతిలో ఉంది. సమయాన్ని గౌరవించినవారినే సమాజం గౌరవిస్తుంది; కాలాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసినవారిని కాలమే మరచిపోతుంది. అందుకే సమయపాలన విజయానికి పునాది, కాలజ్ఞానం జీవితానికి నిజమైన అలంకారం.

రెక్కల వివరణ 32

 

32.  మనం

గుర్తుంచుకోవడం

మనల్ని

గుర్తించడం

 

తేడా తెలుసుకుని

మసలుకోవాలి...!!

విశ్లేషణ:

“మనం గుర్తుంచుకోవడం–మనల్ని గుర్తించడం; తేడా తెలుసుకుని మసలుకోవాలి...!!”

ఈ భావకవిత మానవ సంబంధాలలో జ్ఞాపకం మరియు గుర్తింపు మధ్య ఉన్న సూక్ష్మమైన వ్యత్యాసాన్ని ఎంతో గంభీరంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. మనం ఎవరినైనా గుర్తుంచుకోవడం అంటే వారిని మన హృదయంలో నిలుపుకోవడం. కానీ మనల్ని ఎవరైనా గుర్తించడం అంటే మన వ్యక్తిత్వం, మన ప్రవర్తన, మన విలువలను అంగీకరించి గౌరవించడం. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న తేడాను అర్థం చేసుకున్నప్పుడే జీవితం సమతుల్యంగా సాగుతుంది.

సంస్కృతంలో “ఆత్మానం విద్ధి” అనే మహావాక్యం ముందుగా తనను తాను తెలుసుకోవాలని ఉపదేశిస్తుంది. అలాగే “యశః కాయేన న లభ్యతే, గుణైః లభ్యతే” అనే భావం ప్రకారం, పేరు ప్రతిష్ఠలు రూపం వల్ల కాదు, గుణగణాల వల్ల వస్తాయి. అందువల్ల మనల్ని ఇతరులు గుర్తించాలంటే ముందు మన జీవన విధానం గుర్తించదగ్గదిగా ఉండాలి.

జానపదంలో “మంచి మనిషిని పేరు కాదు, పనే గుర్తు చేస్తుంది”, “చెట్టు నీడను చూసి కాదు, ఫలాన్ని చూసి గుర్తిస్తారు” అనే నానుడులు ఇదే సత్యాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తాయి. మనం ఎంతమందిని గుర్తుంచుకున్నామన్నది కంటే, ఎంతమంది మన మంచితనాన్ని గుర్తుంచుకునేలా జీవించామన్నదే జీవితానికి అసలు కొలమానం.

“తేడా తెలుసుకుని మసలుకోవాలి” అనే చివరి పాదం ఈ సూక్తికి జీవం పోస్తుంది. ప్రతి పరిచయం శాశ్వతం కాదు, ప్రతి జ్ఞాపకం పరస్పరం ఉండకపోవచ్చు. అందుకే గుర్తింపు కోసం ఆరాటపడకుండా, గౌరవం కోసం నటించకుండా, సద్గుణాలతో జీవించడం అవసరం. నిజమైన వ్యక్తిత్వం ప్రచారం వల్ల కాదు, ప్రవర్తన వల్ల వెలుగులోకి వస్తుంది.

ఈ భావకవిత మనకు అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. మనం ఎవరినైనా గుర్తుంచుకోవడం ఒక భావోద్వేగం; మనల్ని ఇతరులు గుర్తించడం మన జీవన విలువలకు లభించే గౌరవం. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని గ్రహించి వినయంతో, వివేకంతో, మానవీయతతో మసలుకున్నప్పుడే జీవితం పరిపూర్ణమవుతుంది.

రెక్కల వివరణ 31

 31.  అహం

అదిలిస్తుంది

ఆప్యాయత

అక్కున చేర్చుకుంటుంది

 

ఏదైనా 

బంధమే మరి...!!

విశ్లేషణ:

“అహం అదిలిస్తుంది–ఆప్యాయత అక్కున చేర్చుకుంటుంది; ఏదైనా బంధమే మరి...!!”

ఈ భావకవిత మానవ సంబంధాల రెండు విభిన్న పార్శ్వాలను అత్యంత సున్నితంగా, తాత్త్వికంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. అహంకారం అనేది హృదయాల మధ్య గోడలను నిర్మిస్తుంది; ఆప్యాయత ఆ గోడలను కూల్చి మనుషులను ఒకే ఒడిలో చేర్చుతుంది. ఈ రెండు భావాలు కూడా బంధాల చుట్టూనే తిరుగుతాయి. కానీ ఒకటి విభేదాలకు దారితీస్తే, మరొకటి అనుబంధాలకు ఆలంబనగా నిలుస్తుంది.

సంస్కృతంలో “అహంకారో వినాశాయ, వినయో భూషణం నృణామ్” అనే సూక్తి ప్రసిద్ధి. అహంకారం వినాశనానికి కారణమైతే, వినయం మనిషికి నిజమైన ఆభరణమని దాని భావం. రామాయణంలో రావణుడి అహంకారం అతని సామ్రాజ్యాన్నే నాశనం చేసింది. అదే శ్రీరాముని ఆప్యాయత, వినయం వానరుల నుండి విభీషణుడి వరకు అందరినీ తనవారిగా మార్చింది.

జానపదంలో “మాట మంచిదైతే ఊరు మనదే”, “మమకారం మట్టినీ బంగారంగా మారుస్తుంది” అనే నానుడులు ఇదే జీవనసత్యాన్ని ప్రతిపాదిస్తాయి. ప్రేమతో పలికిన చిన్న పలకరింపే జీవితాంతం హృదయంలో నిలిచిపోతుంది; అయితే అహంకారంతో పలికిన గొప్ప మాట మాత్రం క్షణాల్లోనే బలమైన బంధాలను సైతం ఛిన్నాభిన్నం చేస్తుంది.

“ఏదైనా బంధమే మరి” అనే చివరి పాదం ఈ రెక్కకు గుండెకాయ వంటిది. అహంకారం కూడా ఒక బంధమే – అది మనిషిని తన స్వీయ గర్వానికి బానిసను చేస్తుంది. ఆప్యాయత కూడా ఒక బంధమే – అది హృదయాలను హృదయాలతో కలిపి మానవత్వానికి సేతువుగా నిలుస్తుంది. తేడా ఒక్కటే: అహం దూరం చేస్తుంది, ఆప్యాయత దగ్గర చేస్తుంది. 

ఈ భావకవిత మనకు అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. అహంకారంతో ఏర్పడే బంధం సంకెళ్ల వంటిది; ఆప్యాయతతో ఏర్పడే బంధం పూలదండ వంటిది. మనిషి జీవితాన్ని అందంగా నిలబెట్టేది అధికారం కాదు, ఆత్మీయత; గర్వం కాదు, గుండెను గెలిచే ప్రేమ. అందుకే శాశ్వతంగా నిలిచేది అహం కాదు, ఆప్యాయతతో అల్లుకున్న అనుబంధమే.