మ’రణం అంచున..!!

         ఏటి ఆవల జ్ఞాపకాల నడుమన నేను..ఇంటికి పెద్దబిడ్డగా అల్లారుముద్దుగా అందరి మధ్యన గారాబంగా చిన్నతనం. తెలిసీతెలియని వయసులో ఏటిలో దూకుళ్ళతో, ఆటలతో అల్లరి బాల్యం. చదువులోనూ ముందే ఉంటూ ఏమైనా సరే ఇంజనీరు అవ్వాలన్న బలీయమైన కోరికకు బీజం పడింది పెదనాన్న ఇంజనీరని చెప్పే నాన్న మాటలతో. బాబాయి మరణంతో హాస్టల్ చదువు మెుదలు. 

          అప్పటి వరకు అందరి మధ్యనా వున్న నేను ఒంటరినై పోయానన్న దిగులు. చదువుతూ దిగులును దూరం చేయాలన్న ప్రయత్నం. ఆ ప్రయత్నంలో ఇంజనీరింగ్ సీట్ వచ్చినా, మరో ప్రయత్నంలో కాస్త మెరుగ్గా మంచి రాంక్ వస్తుందని, వచ్చిన అవకాశాన్ని వాయిదా వేసాను. తర్వాత పక్క రాష్ట్రంలో ఇంజనీరింగ్ లో జాయిన్ అయ్యాను. అప్పటికే ఇంట్లో అందరికి దూరంగా నేను జరిగానో, వాళ్ళు జరిపారో తెలియకుండానే దూరం పెరిగిపోయింది. 

            మానసికంగా బాగా ఒత్తిడికి లోనైన మనిషి ఏ అలవాట్లకు బానిస అవుతాడో తెలుసు కదా. నా విషయంలోనూ అదే జరిగింది. స్నేహితులు, బంధువులు నా చుట్టూ వున్నా ఏదో లోటు..మనసులోని బాధను పంచుకోలేని లోటు అలానే మిగిలిపోయింది. 

              కాలేజ్ అన్నాక గొడవలు, అలవాట్లు అన్నీ మామూలే. అలానే నాలుగేళ్లు గడవడం, అనుకోకుండా ప్రేమలో పడడం, ఇంట్లో ఒప్పించి పెళ్లి చేసుకోవడం జరిగిపోయింది. అసలు జీవితం అప్పుడు మెుదలైంది. 

              అత్తాకోడళ్ళ అహాల మధ్యన నలిగి, అయినవారితో వున్న దూరం ఇంకా పెరిగిపోయి, నేనే వాళ్ళకు దూరంగా వెళ్ళిపోయాను. పెళ్లి, పిల్లలు బాధ్యతలతో ఉద్యోగాలు చేసుకుంటూ కొన్ని రోజులు, తర్వాత వ్యాపారం చేస్తూ, లాభాలు, నష్టాలు మోసుకుంటూ జీవితాన్ని సాగించాను.

              పిల్లలు పెద్దయ్యాక వారి చదువులు, నా సంపాదన కోసం తిప్పలు షరా మామూలే. మనకున్న అలవాట్లు, మానసిక ఒత్తిడి మూలంగా అనారోగ్యాలు చుట్టాలుగా చేరాయి. అయినవారు, పరాయివారు అని లేకుండా అందరు చేసిన నమ్మక ద్రోహాలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు..ఇలా కర్ణుడి చావుకి సవాలక్ష కారణాలన్నట్లుగా నా జీవితమూ అర్ధాయువుతో అర్ధాంతరంగా ముసిగిపోతుందని కలలో కూడా ఊహించలేదు.

   “అనుకోకుండా ముగిసిన నీ జీవితానికి అశ్రుతర్పణం అనడం తప్ప మరేం చేయలేని నిస్సహాయతరా”.

రెక్కల వివరణ 41

 

41.  దురాలోచన

మనదిరా అబ్బాయ్

దూరాలోచన

పెద్దాయనది

 

తేడా 

తెలిసింది కదా...!!

విశ్లేషణ:

“దురాలోచన మనదిరా అబ్బాయ్ – దూరాలోచన పెద్దాయనది; తేడా తెలిసింది కదా...!!”

ఈ చమత్కారభరితమైన భావకవితలో కవి కేవలం పదాలతో ఆడుకోలేదు; “దురాలోచన” మరియు “దూరాలోచన” అనే రెండు పదాల మధ్య ఉన్న సూక్ష్మమైన భేదాన్ని జీవిత సత్యంగా మలిచారు. ఒక్క అక్షరం మారితే భావం ఎంతగా మారిపోతుందో, ఒక్క ఆలోచన మారితే మనిషి జీవితం కూడా అంతే మారిపోతుందని ఈ సూక్తి సూచిస్తుంది.

దురాలోచన అంటే ఇతరులకు హాని కలిగించే సంకుచిత భావన, స్వార్థం, అసూయ, ప్రతీకార దృక్పథం. దూరాలోచన అంటే భవిష్యత్తును ముందుగానే అంచనా వేసి, వివేకంతో నిర్ణయాలు తీసుకునే పరిపక్వత. సంస్కృతంలో “వివేకః పరమో నిధిః” అని చెప్పినట్లు, వివేకమే మనిషికి నిజమైన సంపద. ఆ వివేకమే దురాలోచనను దూరాలోచనగా మార్చగలదు.

జానపదంలో “ముందు చూసిన మేక గోతిలో పడదు”, “రేపటి వాన కోసం ఈరోజే గింజ దాచే రైతే తెలివైనవాడు” అనే సామెతలు దూరదృష్టి యొక్క ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తాయి. కానీ క్షణిక కోపం, అసూయ, స్వార్థం ఆధారంగా ఆలోచించే మనసు తనకే నష్టం చేసుకుంటుంది. అందుకే పెద్దల అనుభవం జీవితానికి దిక్సూచిగా నిలుస్తుంది.

“తేడా తెలిసింది కదా...!!” అనే చివరి పాదం పాఠకుడినే ప్రశ్నిస్తూ ఆత్మపరిశీలనకు ఆహ్వానిస్తుంది. ఆలోచనల నాణ్యతే మనిషి వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. చెడు ఆలోచన క్షణిక సంతృప్తిని ఇవ్వవచ్చు, కానీ మంచి దూరదృష్టి తరతరాలకు మేలు చేస్తుంది.

ఈ భావకవిత అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. దురాలోచన మనసును కలుషితం చేస్తుంది; దూరాలోచన జీవితాన్ని పరిపక్వం చేస్తుంది. స్వార్థం కంటే సమగ్ర దృష్టి, ఆవేశం కంటే ఆలోచన, క్షణిక ప్రయోజనం కంటే దీర్ఘకాల శ్రేయస్సు ఎంచుకున్నవారే నిజమైన విజేతలు. “అబ్బాయ్” నుండి “పెద్దాయన” స్థాయికి తీసుకెళ్లేది వయస్సు కాదు – దూరదృష్టితో కూడిన ఆలోచనే.

రెక్కల వివరణ 40

 

40.  బంధం

వీగిపోయింది

బాధ్యతలు మాత్రమే 

మిగిలాయి

 

మనసు

దృఢమైనది...!!

విశ్లేషణ:

“బంధం వీగిపోయింది – బాధ్యతలు మాత్రమే మిగిలాయి; మనసు దృఢమైనది...!!”

ఈ భావకవిత మానవ సంబంధాల పరిణామ క్రమాన్ని అత్యంత హృద్యంగా, తాత్త్వికంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. కాలగమనంలో కొన్ని బంధాలు ప్రేమను కోల్పోతాయి, ఆప్యాయతను కోల్పోతాయి, కానీ వాటికి సంబంధించిన బాధ్యతలు మాత్రం జీవితాంతం మనిషిని విడిచిపెట్టవు. బంధం వీగిపోవచ్చు, కానీ కర్తవ్యం వీడిపోదు అనే జీవన సత్యాన్ని కవి ఎంతో సంక్షిప్తంగా ఆవిష్కరించారు.

సంస్కృతంలో “కర్తవ్యం యోగినో లక్షణమ్” అనే సూక్తి కర్తవ్యపాలనే ఉత్తమ గుణమని బోధిస్తుంది. అలాగే “ధర్మో రక్షతి రక్షితః” అనే వాక్యం ధర్మాన్ని నిలబెట్టినవారినే ధర్మం కాపాడుతుందని తెలియజేస్తుంది. మనసులో మమకారం తగ్గిపోయినా, బాధ్యతను నిర్వర్తించడం సంస్కారానికి నిదర్శనం.

జానపదంలో “తాడు తెగినా పీచు మిగులుతుంది”, “బంధం చెదిరినా బరువు మిగులుతుంది” అనే నానుడులు ఇదే సత్యాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తాయి. చెట్టు కొమ్మ విరిగిపోయినా వేర్లు నేలను వదలని విధంగా, కొన్ని అనుబంధాలు రూపం మారినా వాటి బాధ్యతలు జీవితాన్ని వెంటాడుతూనే ఉంటాయి. అలాంటి సందర్భాల్లో భావోద్వేగాలకు లోనుకాకుండా నిలబడే మనసే నిజంగా దృఢమైనది.

ఈ సూక్తి అందించే సందేశం స్పష్టమైనది. ప్రేమ శాశ్వతం కాకపోవచ్చు, బంధాలు మారిపోవచ్చు, కానీ బాధ్యతలను గౌరవించే హృదయం ఎప్పటికీ మహోన్నతంగా నిలుస్తుంది. కష్టకాలంలో కర్తవ్యాన్ని వదలని మనసే నిజమైన ధైర్యానికి, సంస్కారానికి, మానవత్వానికి ప్రతీక.

రెక్కల వివరణ 39

 

39.  వినడంతోనే

బతుకంతా

అస్తిత్వాన్ని

కోల్పోయాక

 

సగటు

మనిషి...!!

విశ్లేషణ:

“వినడంతోనే బతుకంతా – అస్తిత్వాన్ని కోల్పోయాక; సగటు మనిషి...!!”

ఈ భావకవిత ఆధునిక మానవ జీవితంలోని ఒక చేదు వాస్తవాన్ని అత్యంత హృద్యంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. తన స్వరాన్ని వినిపించకుండా, ఇతరుల మాటలనే వింటూ, వారి ఆదేశాలకే తలొగ్గుతూ గడిపిన జీవితం చివరికి తన అస్తిత్వాన్నే కోల్పోతుంది అనే గాఢమైన సందేశాన్ని కవి కొద్ది పదాల్లోనే వ్యక్తపరిచారు. వినడం ఒక సద్గుణమే అయినప్పటికీ, వివేచన లేకుండా అనుసరించడం వ్యక్తిత్వాన్ని క్రమంగా నిర్వీర్యం చేస్తుంది.

సంస్కృతంలో “ఆత్మదీపో భవ” అనే మహోపదేశం తనకు తానే మార్గదర్శకుడిగా నిలవమని సూచిస్తుంది. అలాగే “వివేకో హి మనుష్యాణాం భూషణం పరమం స్మృతమ్” అనే సుభాషితం మనిషికి అసలైన ఆభరణం వివేకమని చెబుతుంది. వినడం అవసరమే, కానీ ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకోవడం అంతకన్నా అవసరం.

జానపదంలో “విన్నదంతా నిజం కాదు, చూసిందంతా సత్యం కాదు”, “ఊరు చెప్పిందని ఊబిలో దిగకూడదు” అనే సామెతలు తరతరాల అనుభవానికి ప్రతిబింబాలు. పరుల మాటల మీదే ఆధారపడి జీవించినవాడు తన ఆలోచనలను, తన స్వేచ్ఛను, తన వ్యక్తిత్వాన్ని క్రమంగా కోల్పోతాడు. అప్పుడు అతడు జీవించి ఉన్నా, తన సొంత జీవితం గడపలేని సగటు మనిషిగానే మిగిలిపోతాడు.

ఈ సూక్తి అందించే జీవన సందేశం స్పష్టమైనది. వినడం విజ్ఞానానికి ద్వారం, కానీ విచక్షణతో ఆలోచించడం వ్యక్తిత్వానికి పునాది. పరుల మాటలను గౌరవించాలి గానీ, స్వీయ అస్తిత్వాన్ని తాకట్టు పెట్టకూడదు. తన ఆలోచనకు విలువనిచ్చే మనిషే నిజమైన జీవనయాత్రికుడు; లేనిపక్షంలో అస్తిత్వాన్ని కోల్పోయిన సగటు మనిషిగా కాలగర్భంలో కలిసిపోతాడు.

రెక్కల వివరణ 38

 

38.  మారడం

తెలియదు

మార్చే ప్రయత్నం 

ఆగదు 

 

అభిమతం

ఎవరిది వారిదే...!!

విశ్లేషణ:

“మారడం తెలియదు – మార్చే ప్రయత్నం ఆగదు; అభిమతం ఎవరిది వారిదే...!!”

ఈ భావకవిత మానవ స్వభావంలోని సహజత్వాన్ని, వ్యక్తిత్వ స్వేచ్ఛను, సమాజంలో నిరంతరం కొనసాగే భావజాల సంఘర్షణను అత్యంత క్లుప్తంగా, కానీ గంభీరమైన తాత్త్వికతతో ఆవిష్కరిస్తుంది. ప్రతి మనిషి తన అనుభవాలతో, ఆలోచనలతో, విలువలతో ఒక ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్మించుకుంటాడు. అయితే అతడిని అతని సహజ స్వరూపంలో అంగీకరించడం కంటే, తమ అభిరుచులకు అనుగుణంగా మార్చాలని ప్రయత్నించే ధోరణి నేటి సమాజంలో విస్తృతంగా కనిపిస్తోంది.

సంస్కృతంలో “స్వభావో దురతిక్రమః” అనే సుభాషితం సహజ స్వభావాన్ని బలవంతంగా మార్చడం దుర్లభమని బోధిస్తుంది. అలాగే “యథా భావం తథా భవతి” అనే సూక్తి మనిషి తన అంతరంగ భావాలకే ప్రతిరూపమని తెలియజేస్తుంది. అందువల్ల నిజమైన మార్పు బయటి ఒత్తిడితో కాదు, అంతర్మనస్సు మేల్కొన్నప్పుడే సంభవిస్తుంది. విత్తనం స్వయంగా మొలకెత్తినప్పుడే మహావృక్షమవుతుంది; బలవంతంగా లాగితే అది విరిగిపోతుంది.

జానపదంలో “వంకర కర్రను వందేళ్లు నీటిలో నానబెట్టినా నిటారవదు”, “మనసు మారితేనే మనిషి మారుతాడు” అనే సామెతలు ఇదే జీవన సత్యాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తాయి. పల్లెలో ప్రవహించే ఏరు తనదైన దారిలోనే సాగినట్లే, ప్రతి మనిషి ఆలోచనల ప్రవాహం కూడా తన అనుభవాల గట్టులను అనుసరిస్తుంది. ఆ ప్రవాహాన్ని బలవంతంగా మళ్లించే ప్రయత్నం తాత్కాలిక ఫలితాన్నే ఇస్తుంది; శాశ్వత మార్పును కాదు.

“అభిమతం ఎవరిది వారిదే” అనే చివరి పాదం ఈ సూక్తికి పరిపూర్ణ తాత్త్వికతను ప్రసాదిస్తుంది. భిన్నాభిప్రాయాలు సహజం; భిన్నత్వమే సృష్టి వైవిధ్యానికి మూలం. ప్రతి వ్యక్తి అభిప్రాయాన్ని గౌరవించడం, వినడం, అర్థం చేసుకోవడం సంస్కారానికి చిహ్నం. పరస్పర గౌరవం ఉన్నచోట విభేదాలు కూడా వికాసానికి మార్గాలవుతాయి.

ఈ భావకవిత అందించే జీవన సందేశం అత్యంత విలువైనది. మార్పు అనేది బలవంతపు శాసనం కాదు; అంతరంగంలో చిగురించే చైతన్యం. అభిప్రాయాలను అణచివేయడం కాదు, అవగాహనతో ఆదరించడం నిజమైన మానవత. స్వేచ్ఛను గౌరవించిన సంబంధాలే చిరస్థాయిగా నిలుస్తాయి; వ్యక్తిత్వాన్ని గౌరవించిన సమాజమే సుస్థిరమైన నాగరికతకు నాంది పలుకుతుంది.